نادر ابراهیمی

نادر ابراهیمی

نادر ابراهیمی، داستان سرا، فیلمساز، روزنامه نگار و مترجم معاصر، با پسوند قاجار کرمانی متولد چهاردهم فروردین 1315 در تهران است....

 نادر ابراهیمی، داستان سرا، فیلمساز، روزنامه نگار و مترجم معاصر، با پسوند قاجار کرمانی متولد چهاردهم فروردین 1315 در تهران است. پدرش عطاءالمُلک ابراهیمی از نوادگان قاجار و حاکم نامدارِ کرمان در عصر قاجار بود که در حکومت پهلوی مورد بی مهری رضاخان قرار گرفته و به مشکین شهر تبعید شد.

وی دوران نوجوانی زندگی خود را با فعالیتهای سیاسی آغاز کرد و بارها دستگیر و رهسپار زندان شد. در همین ایام نوشتن را هم شروع کرد و با اتمام تحصیلات مقدماتی، دیپلم ادبی اش را از مدرسه دارالفنون گرفت. او با قبولی در رشته حقوق وارد دانشگاه شد ولی بعد از 2 سال این رشته را نیمه تمام گذاشت و مقطع کارشناسی خود را با رشته زبان و ادبیات انگلیسی به پایان رساند.

ابراهیمی کثرت شغلهایش را برای گذران زندگی به همراه شرح اتفاقات زندگی شخصی خود، در کتابهای «ابن مشغله» و «ابوالمشاغل» آورده است. حسابداری، کار چاپخانه و حجره فرش و بعدها روزنامه نگاری، ترجمه، ایران پژوهی و... از جمله مشاغلی است که او تجربه کرده است.

همچنین در کارنامه هنری او فعالیتهایی چون فیلمسازی، ترانه سرایی، نگارش نمایشنامه و فیلمنامه و تدریس هنر هم دیده می شود. کارگردانی چند فیلم مستند و سینمایی و نگارش دو فیلمنامه و ساخت آن از جمله فعالیتهای هنری او به شمار می رود.

از فعالیتهای پژوهشی وی تاسیس اولین مرکز غیر دولتی ایران شناسی بود که با وجود تلاش بسیار وی در انجام سفرها و تهیه عکس و آلبوم و بایگانی آن ها با پیروزی انقلاب و آغاز جنگ کار این موسسه متوقف شد.

ابراهیمی درخشش خود در حوزه ادبیات کودکان را به همراهی همسرش با برپایی موسسه «همگام با کودکان و نوجوانان» با هدف مطالعه در زمینه مسائل کودکان آغاز کرد. نگارش، چاپ و پخش کتاب، نقاشی، عکاسی، و پژوهش دربارهٔ خلق‌وخو، رفتار و زبان کودکان و نیز بررسی شیوه‌های یادگیری آنان از اهداف این موسسه بود و دیری نپایید که موفق به دریافت عناوین «ناشر برگزیدهٔ آسیا» و «ناشر برگزیدهٔ نخست جهان» از جشنواره‌های آسیایی و جهانی تصویرگری کتاب کودک شد.

نادر ابراهیمی در طول زندگی خود از ورزش غافل نبود و یکی از قدیم‌ترین گروه‌های کوهنوردی به‌نام «اَبَرمرد» را بنیان نهاد که در ترویج کونوردی و منش ورزشکارانه موثر بود.

او سرانجام در 16 خرداد 1387 پس از چند سال مبارزه با بیماری، در تهران چشم از دنیا گشود.

 

  • بررسی آثار:

وی که نوشتن را از 15 سالگی آغاز کرده بود اولین کتابش را با نام «خانه ای برای شب» در سال 42 چاپ کرد که داستان «دشنام» آن مورد توجه قرار گرفت. از کارهای مطرح او «یک عاشقانه آرام» و رمان هفت جلدی «آتش بدون دود» است.

آثار وی به عنوان یکی از برجسته ترین داستان نویسان معاصر در عین سادگی و صمیمیت با نثری جذاب درآمیخته است که درخشش تفکری عمیق در پس این سادگی، نشان از اندیش مندی او دارد. اندیشه اصلی و درونمایه این مجموعه ها متاثر از زمانِ اثر، غالبا دردهای اجتماعی و وطن و بعد از آن، مسائل انسانی و مباحثی انتزاعی چون عشق، اخلاق، ایمان و مانند آنهاست .

در کنار صدها مقاله تحقیقی تا سال 80 بیش از صد کتاب شامل داستان بلند و کوتاه، نمایش‌نامه، فیلم‌نامه، کتاب کودک و نوجوان و پژوهش های ابراهیمی در زمینه های مختلف چاپ شد. از وی چند اثر هم به زبان های مختلف دنیا ترجمه شده است.

داستان های ابراهیمی را می توان از 4 جنبه بررسی کرد: سبک داستان پردازی، سبک نوشتاری، درون مایه و فرم ارائه روایت.

داستانهای کوتاه او غالبا در فضایی بی مکان و بی زمان رخ می دهند و حالتی شاعرانه  دارند که می توان سبک داستان پردازی نویسنده را سور رئال (فرا واقع گرا) و نمادگرا دانست. بدین صورت که داستان ظاهرا ماجرایی را نقل می کند و در بطن آن ماجرایی دیگر شکل می گیرد. به بیان دیگر خواننده فراتر از متن و بنا به میزان اندیشه خود ماجرایی دیگر را در درون خود تجربه می کند.

نثر ابراهیمی از لحاظ نوشتاری کاملا تصویرگرا و شاعرانه همراه با جمله هایی کوتاه و تاثیر گذار است که گاه این رویه حتی به عنوان ضعف او به شمار آمده است، با این ادعا که در آثار ابراهیمی همه کاراکترها انگار شاعر و فیلسوف هستند!
در نگاه ظاهری ممکن است این نقد درست به نظر برسد ولی نباید از یک نکته ظریف چشم پوشید. فضای آثار وی شاعرانه و فرا واقع گراست بنابراین به جای واقعیت نگری با فرا واقعیت روبه رو هستیم. دنیای داستان های او عین دنیای بیرون را روایت نمی کند بلکه  از درون نویسنده ای شاعر پیشه دنیای بیرون را می نگرد. لذا شخصیت ها - که برگرفته از صورت های مختلف شخصیت نویسنده هستند - شاعرانه سخن می گویند. از سوی دیگر در برخی آثار وی - که جنبه واقعیت بر فرا واقعت غالب است- شخصیتها اصولا شاعر و نویسنده اند: مثل «یک عاشقانه آرام».

درون مایه اکثر آثار ابراهیمی را «عشق و وطن» می سازد و شیوه روایت برخی داستانها هم قابل توجه است.

گاه راوی یک حیوان است؛ مثل «خانواده بزرگ» که داستان از زبان یک قناری روایت می شود. گاهی اصلا راوی وجود ندارد و نویسنده با بهره گیری از پرداختی سینمایی دوربینی را در صحنه می گرداند و خواننده در بین صحبتهای رد و بدل شده در هر سکانس داستان را پی می گیرد.

 

  • افتخارات:

- جایزه نخست براتیسلاوا، جایزه نخست تعلیم و تربیت یونسکو برای کتاب «کلاغ ها» (در حوزه کودک و نوجوان)

-جایزه کتاب برگزیده سال 1374 ایران برای کتاب «سنجاب ها» (در حوزه کودک و نوجوان)

-جایزه بزرگ جشنواره کتاب کودک کنکور نوما، ژاپن برای کتاب «قصه های گل های قالی»

-جایزهٔ بزرگ جشنوارهٔ کتاب کودک کنکور نوما، ژاپن۱۹۷۸ و جایزه کتاب برگزیده از سوی «آکادمی المپیک» همایش فردوسی و اخلاق پهلوانی ۱۳۸۴ برای کتاب «پهلوان پهلوانان؛ پوریای ولی»

-جایزه کتاب برگزیده از سوی «آکادمی المپیک» همایش فردوسی و اخلاق پهلوانی 1384،  برای کتاب «عبدالرزاق پهلوان»

 -جایزه کتاب برگزیده ازسوی هیئت داوران بزرگ‌سال کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، جایزه‌کتاب برگزیده ازسوی هیئت داوران خردسال 1374 و ترجمه‌ اثر به زبان روسی در ترکمنستان برای کتاب « درخت قصه، قُمری‌های قصه»

-دیپلم افتخار نخستین نمایشگاه بین‌المللی تصویرگران کتاب کودک ۱۳۷۲ برای کتاب «قلب کوچکم را به چه کسی هدیه بدهم؟»

-نویسنده برگزیده ادبیات داستانی 20 سال پس از انقلاب برای کتاب هفت جلدی «آتش بدون دود»

 

  • معرفی برخی از آثار:
  1. با سرودخوان جنگ در خطه نام و ننگ
  2. خانه‌ای برای شب
  3. آرش در قلمرو تردید (یا: پاسخ‌ناپذیر)
  4. مصابا و رؤیای گاجرات
  5. بار دیگر شهری که دوست می‌داشتم
  6. هزارپای سیاه و قصه‌های صحرا
  7. افسانهٔ باران
  8. در سرزمین کوچک من- منتخب آثار
  9. تضادهای درونی
  10. انسان- جنایت و احتمال
  11. مکان‌های عمومی
  12. رونوشت بدون اصل
  13. در حد توانستن- شعرگونه
  14. غزل‌داستان‌های سال بد
  15. ابن مشغله- زندگینامه، جلد اول
  16. ابوالمشاغل- زندگینامه، جلد دوم
  17. فردا شکل امروز نیست
  18. براعت استهلال- از مجموعه «ساختار و مبانی ادبیات داستانی»
  19. چهل نامهٔ کوتاه به همسرم
  20. آتشْ بدون دود -داستان بلند هفت جلدی
  21. یک صعود باور نکردنی
  22. تکثیر تاسف‌انگیز پدربزرگ
  23. مردی در تبعید ابدی- بر اساس زندگی ملاصدرا
  24. حکایت آن اژدها
  25. بر جاده‌های آبیِ سرخ- داستان بلند ۱۰ جلدی، براساس زندگی میرمَهنای دوغابی
  26. صوفیانه‌ها و عارفانه‌ها- بخشی از «تاریخ تحلیلی پنج‌هزار سال ادبیات داستانی ایران»
  27. یک عاشقانه آرام
  28. سه دیدار با مردی که از فراسوی باور ما می‌آمد

ادبیات کودک و نوجوان

  1. دور از خانه
  2. کلاغ‌ها
  3. سنجاب‌ها، ۱۳۴۹.
  4. قصه گل‌های قالی، ۱۳۵۲
  5. پهلوان پهلوانان؛ پوریای ولی،1352
  6. باران - آفتاب و قصهٔ کاشی،۱۳۵۳
  7. بزی که گم شد،۱۳۵۳
  8. من راه خانه‌ام را بلد نیستم،۱۳۵۳
  9. سفرهای دورودراز هامی و کامی در وطن
  10. مجموعه «قصه‌های انقلاب برای کودکان»،۱۳۵۷
  11. مجموعهٔ «قصه‌های ریحانه خانم»،۱۳۶۸
  12. درخت قصه، قُمری‌های قصه
  13. عبدالرزاق پهلوان
  14. آن‌که خیال بافت و آن‌که عمل کرد
  15. مجموعهٔ «نوسازی حکایت‌های خوب قدیم برای کودکان»
  16. قلب کوچکم را به چه کسی هدیه بدهم؟
  17. مجموعهٔ «ایران را عزیز بداریم»
  18. قصه سار و سیب
  19. قصه موش خودنما و شتر باصفا
  20. با من بخوان تا یاد بگیری
  21. حالا دیگر می‌خواهم فکر کنم
  22. قصه قالیچه‌های شیری
  23. همه گربه‌های من ۱ و۲
  24. دیدار با آرزو

نمایشنامه

  1. اجازه هست آقای برشت؟
  2. وسعت معنای انتظار (سه قصه نمایشی)
  3. یک قصه معمولی و قدیمی در باب جنایت

فیلم‌نامه

  1. آخرین عادل غرب
  2. صدای صحرا

ترجمه‌ها

  1. مویه کن سرزمین محبوب - ترجمه با همکاری فریدون سالک
  2. از پنجره نگاه کن - ترجمه با همکاری احمد منصوری
  3. دوست؛ کسی است که آدم را دوست دارد - ترجمه با همکاری احمد منصوری
  4. آدم آهنی- کتاب برگزیدهٔ سال ۱۳۵۱ از سوی شورای کتاب کودک، ترجمه با همکاری احمد منصوری باباباباباب