عزت الله فولادوند

عزت الله فولادوند

دکتر عزت الله فولادوند از برجسته ترین مترجمان آثار فیلسوفان بزرگ دنیاست؛ و بازتاب اندیشه و تفکر غنی او در این زمینه به روشنی در آثارش مشاهده می شود. او تاکنون علاوه بر انتخابی منحصر به فرد از آثار مهم فلسفه ی مدرن و علوم اجتماعی و سیاسی، مقالات بسیاری ترجمه کرده یا نگاشته است که نشان از دغدغه ی او برای اعتلای فکری و فرهنگی جوانان جامعه دارد. عزتالله فولادوند دی ماه 1314 در شهر اصفهان به دنیا آمد. پدرش قاضی دادگستری بود و آن زمان به عنوان دادیار در دادسرای اصفهان مشغول به کار بود. او در خانواده ای تحصیل کرده و علاقه مند به ادبیات بزرگ شد. تحصیلات ابتدایی و بخشی از متوسطه را در تهران گذراند و پس از آن پدرش او را برای ادامه ی تحصیل به انگلستان فرستاد.
  • به قلم مریم عسگری

دکتر عزتالله فولادوند از برجستهترین مترجمان آثار فیلسوفان بزرگ دنیاست؛ و بازتاب اندیشه و تفکر غنی او در این زمینه به روشنی در آثارش مشاهده میشود. او تاکنون علاوه بر انتخابی منحصر به فرد از آثار مهم فلسفهی مدرن و علوم اجتماعی و سیاسی، مقالات بسیاری ترجمه کرده یا نگاشته است که نشان از دغدغهی او برای اعتلای فکری و فرهنگی جوانان جامعه دارد.

  • زندگینامه

عزتالله فولادوند دی ماه 1314 در شهر اصفهان به دنیا آمد. پدرش قاضی دادگستری بود و آن زمان به عنوان دادیار در دادسرای اصفهان مشغول به کار بود. او در خانوادهای تحصیل کرده و علاقهمند به ادبیات بزرگ شد. تحصیلات ابتدایی و بخشی از متوسطه را در تهران گذراند و پس از آن پدرش او را برای ادامهی تحصیل به انگلستان فرستاد. چندی بعد تحولات داخلی ایران و گرانی ارز موجب شد که تحصیل در غربت را ناتمام رها کند و به ایران بازگردد. در تهران دورهی دبیرستان را به پایان رساند و دوباره برای ادامهی تحصیل راهی اروپا شد. دو سال در پاریس در دانشکدهی پزشکی درس خواند و در کنار درس به مطالعه پرداخت. در نهایت مطالعهی کتاب «مسائل فلسفه» اثر برتراند راسل، او را به این نتیجه رساند که دلش در گرو دانش فلسفه است. هرچند پدرش در ابتدا با تغییر رشتهاش مخالف بود اما توانست رضایت پدر را جلب کند و دانشکدهی پزشکی را رها کرد. بار سفر را به سوی نیویورک بست و در دانشگاه کلمبیا مشغول به تحصیل فلسفه شد. او در این دانشگاه از محضر فلاسفهی بزرگ زیادی سود برد و پس از گرفتن مدرک دکتری در سال 1341 به ایران بازگشت. او در همان دوران تحصیل، به کانت علاقهمند شد و موضوع رسالهی خود را نیز نقد سوم کانت قرار داد؛ این علاقه در آثار امروز او نیز مشهود است.

فولادوند چندی پس از بازگشت به ایران در شرکت ملی نفت استخدام شد. دو سال در جنوب کشور خدمت کرد و پس از آن به تهران منتقل شد. نخستین بار به اصرار یکی از دوستانش قدم در دنیای ترجمه گذاشت. پس از قراری با کریم امامی و نجف دریابندری در انتشارات فرانکلین، ترجمهی کتاب «گریز از آزادی» اثر اریش فروم در دست گرفت. این اثر پس از انتشار با استقبال خوبی روبرو شد و توانست در سال 1350 جایزهی ترجمهی ممتاز در رشته علوم اجتماعی پیشرفته را از سازمان آموزشی و علمی و فرهنگی سازمان ملل متحد یونسکو به خود اختصاص دهد. پس از آن کتاب دیگری را به پیشنهاد انتشارات خوارزمی ترجمه کرد و بعد از آن ازدواج و مشغلهی زندگی مجال ترجمه را برای چندین سال از او گرفت.

پس از انقلاب، در دورهی پاکسازی ادارات و نهادها، پس از هجده سال خدمت زودتر از موعد از شرکت نفت بازنشسته شد. او پس از این اتفاق بیشتر زمان خود را به ترجمه اختصاص داد و آن را به عنوان حرفهی اصلی خود انتخاب کرد. در همان دوران و در سال 1359 همسر و دو دخترش برای دیدار اقوام به فرانسه رفتند، اما با آغاز جنگ و بسته شدن فرودگاهها مجبور شدند مدت بیشتری بمانند. در نهایت با ادامه پیدا کردن جنگ تصمیم گرفتند دیگر به ایران بازنگردند. عزتالله فولادوند اما به سبب عشقش به میهن قصد مهاجرت نداشت و ندارد. او این دو ضربهی سخت را با کار زیاد تسکین داد و نه سال تنها زندگی کرد. پس از نه سال دوباره ازدواج کرد، هرچند همسر دومش نیز پس از نزدیک سه دهه زندگی در اثر بیماری آلزایمر او را تنها گذاشت.

  • بررسی آثار

دکتر فولادوند را نمیتوان تنها یک مترجم دانست. او متفکری عمیق و پژوهشگری سختکوش است. یکی از مهمترین ویژگیهای ترجمهی عزتالله فولادوند، مقدمههای غنی و پربار او دربارهی زندگی، سیر افکار و اندیشه، و جهتگیریهای نویسنده است. او بر این باور است که چاپ کتاب بدون مقدمه نشان از بیمسئولیتی مترجم دارد. با وجود آن که کتابهایی که دکتر فولادوند به فارسی برگردانده است از متون دشوار و پیچیده در فلسفه و علوم اجتماعی به شمار میآیند، با زبانی قابل فهم و بینقص ترجمه شدهاند.

عزتالله فولادوند علاوه بر ترجمهی کتابها، مقالات بسیاری را از نویسندگان و اندیشمندان بزرگ دنیا به فارسی برگردانده است که میتواند به ارتقای تفکر و اندیشه در جامعه کمک کند.

مجموعهی آثار او شامل ترجمهها، تألیفها و برخی مقالهها و مصاحبهها در زیر آمده است:

  • ترجمه

گریز از آزادی، اریش فروم، چاپ اول ۱۳۴۸، برنده جایزه ترجمه ممتاز در رشته علوم اجتماعی پیشرفته از سازمان آموزشی و علمی و فرهنگی سازمان ملل متحد (یونسکو)

آلبرکامو، کانر کروز اوبراین، چاپ اول ۱۳۵۰

خشونت، هانا آرنت، چاپ اول ۱۳۵۹

انقلاب، هانا آرنت، چاپ اول ۱۳۶۱

به یاد کاتالونیا، جرج اورول، چاپ اول ۱۳۶۱

آیا انسان پیروز خواهد شد؟ حقیقت و افسانه در سیاست جهانی، اریش فروم، چاپ اول ۱۳۶۲

رشد سیاسی، سی ایچ داد، چاپ اول ۱۳۶۳

آمریکایی آرام، گراهام گرین، چاپ اول ۱۳۶۳

جامعه باز و دشمنان آن، کارل پوپر، چهار جلد، ۱۳۶۴ تا ۱۳۶۹

فلسفه کانت، اشتفان کورنر، چاپ اول ۱۳۶۷، برنده جایزه کتاب سال ۱۳۶۹ جمهوری اسلامی ایران در فلسفه

آگاهی و جامعه، هنری استیوارت هیوز، چاپ اول ۱۳۶۹، برنده جایزه کتاب سال ۱۳۷۰ جمهوری اسلامی ایران در علوم اجتماعی

فیلسوفان و مورخان، دیدار با متفکران انگلیس، ود مهتا، چاپ اول ۱۳۶۹

فلاسفه بزرگ، آشنایی با فلسفه غرب، برایان مگی، چاپ اول ۱۳۷۲

ماکیاولی، کوئنتین اسکینر، چاپ اول ۱۳۷۲

جرج لوکاچ، امری جورج، چاپ اول ۱۳۷۲

قول، فردریش دورنمات، چاپ اول ۱۳۷۲؛ انتشارات فرهنگ جاوید: چاپ چهارم ۱۳۹۶

فریدریش دورنمات، جرج ولوارث، چاپ اول ۱۳۷۲؛ انتشارات فرهنگ جاوید: چاپ دوم ۱۳۹۶

نیچه، ج.پ. استرن، چاپ اول ۱۳۷۲

آزادی و قدرت و قانون، فرانتس نویمان، چاپ اول ۱۳۷۳

افلاطون، جان جی. کینی، چاپ اول ۱۳۷۳

ایدئولوژی، جان پلامنانتس، چاپ اول ۱۳۷۳

راه فروبسته، اندیشه اجتماعی در فرانسه در سالهای درماندگی ۱۹۳۰ – ۱۹۶۰، هنری استیوارت هیوز، چاپ اول ۱۳۷۳

 ارسطو، مارتا نوسباوم، چاپ اول ۱۳۷۴

زندگینامه فلسفی من، کارل یاسپرس، چاپ اول ۱۳۷۴

هجرت اندیشه اجتماعی ۱۹۳۰ – ۱۹۶۵، هنری استیوارت هیوز، چاپ اول ۱۳۷۶

جرمی شیرمر، اندیشه سیاسی کارل پوپر، چاپ اول ۱۳۷۷

هگل، پیتر سینگر، چاپ اول ۱۳۷۹

اخلاق در فلسفه کانت، راجر سالیوان، چاپ اول ۱۳۸۰

برج فرازان، چهره جهان پیش از جنگ جهانی اول ۱۸۹۰ – ۱۹۱۴، باربارا تاکمن، چاپ اول ۱۳۸۰، برنده عنوان کتاب ممتاز سال ۱۳۸۰ جمهوری اسلامی ایران.

نیچه و مسیحیت، کارل یاسپرس، چاپ اول ۱۳۸۰

روشنفکر کیست؟ سرنوشت او چیست؟ قرن روشنفکران، رمون آرون، چاپ اول ۱۳۸۰

آغاز فلسفه، هانس گئورگ گادامر، چاپ اول ۱۳۸۲

در سنگر آزادی، فردریش فون هایک، چاپ اول ۱۳۸۲

مراحل و عوامل و موانع رشد سیاسی، سی ایچ داد، و دیگران، چاپ اول ۱۳۸۵

کانت، روشنگری و جامعه مدنی، گروه نویسندگان، ۱۳۸۵

مردان اندیشه، پدیدآورندگان فلسفه معاصر، برایان مگی، چاپ اول ۱۳۷۴

آزادی و خیانت به آزادی: شش دشمن آزادی بشر، آیزایا برلین، چاپ اول ۱۳۸۶

کارل مارکس و سنّت اندیشه سیاسی غرب، هانا آرنت،۱۳۸۷

قدرت اندیشه، آیزایا برلین، چاپ اول ۱۳۹۱

 

  • تألیف

دیلمیان و ایلان فولادوند، نوشته عّزت‌الله فولادوند، چاپ اول ۱۳۸۸

ای میهن عزیز من ای ایران، نوشته عّزت‌الله فولادوند، چاپ اول ۱۳۸۰

رؤیای سبز بهاران، مجموعهء شعر، تهران، انتشارات پاژنگ، 1369

خرد در سیاست، مجموعه ۳۷ مقاله فلسفی و سیاسی، گزیده و نوشته و ترجمه عزت‌الله فولادوند، چاپ اول ۱۳۷۶

از چهرههای شعر معاصر: اخوان ثالث، شاملو، سپهری، شفیعی کدکنی و ...، تهران، انتشارات سخن، 1387

فلسفه و جامعه و سیاست، آثاری به قلم و درباره ماریو بارگاس یوسا و دیگران، گزیده و نوشته و ترجمه عّزت‌الله فولادوند، چاپ اول ۱۳۸۷

مردیست میسراید: شعر و زندگی محمدرضا شفیعی کدکنی، تهران، انتشارات مروارید، 1388

ستارخان و جنبش مردم غیور تبریز، نشر ابتکار نو، 1394

نقش فرهنگ جهان‌گرای ایران در زلال آیینه‌ی تاریخ، انتشارات یانار، 1395

این حله تنیده ز دل ...: قصیده و قصیده‌سرایان از ملک‌الشعرای بهار تا به امروز، دو جلد، انتشارات دکتر محمود افشار، 1395

ای خطه‌ی دلیری و دانایی، انتشارات یانار و آیدین، 1393

  • مقاله
  1. فلسفه و جامعه و سیاست، بخارا، مهر و دی 1391، شماره‌های 89 . 90؛
  2. فلسفه: بحثی درباره غایت فلسفه، بخارا، فروردین و اردیبهشت 1386، شماره 60؛
  3. تأثیر طبیعت بر ساختمان بدن انسان و اثر جامعه در فراهم آمدن اندیشه‌ها و آموخته‌ها و باورها، قسمت‌های 1تا 3: قسمت 1 حافظ، اسفند 1390، شماره 91؛ قسمت 2 حافظ، فروردین 1391، شماره 92؛ قسمت 3 حافظ، اردیبهشت 1391، شماره 93؛
  4. زلال زمزمۀ جاری در موسیقی درونی شعر شفیعی کدکنی، حافظ، مهر 1387، شماره 55؛
  5. گذری به جهنم یخ زدۀ دورنمات (نگاهی به داستن قول) ، سیمیا، پاییز 1387، شماره 3؛
  6. ابهام زدایی از جامعه مدرنیته، بازتاب اندیشه، خرداد 1385، شماره 74؛
  7. تنهایی و تکرار، حافظ، تیر 1384، شماره 16؛
  8. تاریخ چیست؟، بخارا، مهر و آبان 1390، شماره 83؛
  9. دهقان و نقش او در نگاهداشت و انتقال فرهنگ ایرانی، حافظ، اردیبهش 1383، شماره 2؛
  10. تأثیر نیچه بر اندیشه و ادبیات قرن بیستم، بخارا، آذر و اسفند 1382، شماره 33 و 34؛
  11. هنر در زنجیره ایدئولوژی، بخارا، فروردین 1383، شماره 35؛
  12. از چهره‌های شعر معاصر نگاهی به دیوان امین، حافظ، اسفند 1388، شماره 67؛
  13. در ستایش سعدی، سعدی شناسی، اردیبهشت 1388، دفتر دوازدهم.
  • مصاحبه و سخنرانی

1. چرا به ترجمه روی آوردم؟، بخارا، خرداد و شهریور 1386، شماره 62؛
2. مفهوم شر در فلسفه هانا آرنت (متن سخنرانی در شب هانا آرنت در خانه هنرمندان اسفند 1385)، بخارا، زمستان 1385، شماره 58؛
3.در ضیافت افلاطون، کتاب ماه ادبیات و فلسفه، خرداد و تیر 1383، شماره‌های 80 و 81؛
4.فرهنگ هزاره، فرهنگی کارآمد، کتاب ماه ادبیات و فلسفه، مرداد 1381، شماره 58؛
5.انسان، تنهایی و شعر، آرما، آبان 1380، شماره 13؛
6.روشنفکران و تحولات فرهنگی، بازتاب اندیشه، شهریور 1379، شماره 6؛
7.ترجمه و دریچه‌های نو، دانشگاه انقلاب، آذر 1373، شماره 103، ویژه نامه هفته کتاب و کتابخوانی؛

8.فلسفه سیاسی کانت (متن سخنرانی در انجمن حکمت و فلسفه درباره فلسفه سیاسی کانت شهریور 1370)، فرهنگ، پاییز 1371، شماره 11؛
9.دورنمات و جهان غیر قابل اعتماد (متن سخنرانی در شب دورنمات در خانه هنرمندان)، سینما، پاییز 1387، شماره 3.