مهدی سحابی

مهدی سحابی

مهدی سحابی مترجم، نویسنده، نقاش، مجسمه ساز، روزنامه نگار، عکاس و گرافیست ایرانی است، که بیشتر او را به واسطه ی ترجمه های ارزشمندش از آثار مهم کلاسیک دنیا می شناسند. سحابی به سبب تسلطش به زبانهای انگلیسی، ایتالیایی و فرانسوی، آثاری از این سه زبان را به فارسی برگردانده و گاهی از فارسی نیز به این زبانها ترجمه کرده است. مهدی سحابی، 15 بهمن 1322 در قزوین به دنیا آمد.سحابی تحصیلات متوسطه را در تهران گذراند و پس از دریافت مدرک دیپلم در همین شهر تحصیلات آکادمیک را آغاز کرد؛ هرچند با وجود چند بار تغییر مسیر در نهایت آن را به اتمام نرساند. او ابتدا تحصیل در رشته ی نقاشی را در هنرکده ی هنرهای تزئینی دانشگاه تهران آغاز کرد، اما پس از یک سال و نیم آن را نیمه کاره رها کرد و به سربازی رفت. در سال 1346 برای تحصیل کارگردانی سینما راهی ایتالیا شد و تحصیلات خود را در فرهنگستان هنرهای زیبای رم از سر گرفت. مدتی بعد این رشته را نیز ناتمام رها کرد و عازم فرانسه شد.
  • به قلم مریم عسگری

مهدی سحابی مترجم، نویسنده، نقاش، مجسمهساز، روزنامهنگار، عکاس و گرافیست ایرانی است، که بیشتر او را به واسطهی ترجمههای ارزشمندش از آثار مهم کلاسیک دنیا میشناسند. سحابی به سبب تسلطش به زبانهای انگلیسی، ایتالیایی و فرانسوی، آثاری از این سه زبان را به فارسی برگردانده و گاهی از فارسی نیز به این زبانها ترجمه کرده است.

مهدی سحابی، 15 بهمن 1322 در قزوین به دنیا آمد. دوران کودکی خود را بی دغدغه و در خوشی و آرامش سپری کرد و همین آرامش بیرون و درون را در قدم گذاشتن در راه هنر مؤثر میدانست. مادرش زنی مذهبی بود و پدرش هرچند به شغل رانندگی کامیون مشغول بود، اما  همیشه اشعار سعدی ورد زبانش بود. زمانی که او ده ساله بود، خانوادهاش به تهران مهاجرت کردند و در محله شاپور ساکن شدند. سحابی تحصیلات متوسطه را در تهران گذراند و پس از دریافت مدرک دیپلم در همین شهر تحصیلات آکادمیک را آغاز کرد؛ هرچند با وجود چند بار تغییر مسیر در نهایت آن را به اتمام نرساند. او ابتدا تحصیل در رشتهی نقاشی را در هنرکدهی هنرهای تزئینی دانشگاه تهران آغاز کرد، اما پس از یک سال و نیم آن را نیمه کاره رها کرد و به سربازی رفت. در سال 1346 برای تحصیل کارگردانی سینما راهی ایتالیا شد و تحصیلات خود را در فرهنگستان هنرهای زیبای رم از سر گرفت. مدتی بعد این رشته را نیز ناتمام رها کرد و عازم فرانسه شد.

سحابی در فرانسه با خانمی فرانسوی ازدواج کرد که حاصل این ازدواج سه پسر به نامهای کاوه، سهراب و کیومرث است. او زبان فرانسه را به واسطهی زندگی در فرانسه آموخت و آثار نویسندگانی چون پروست را برای نخستین بار به فارسی برگرداند. مهدی سحابی در سال 1351 به ایران بازگشت و در ابتدا علاقهمند بود در حوزهی سینما به فعالیت بپردازد. پس از چند مصاحبه به این نتیجه رسید که سینما مناسب او نیست؛ بنابراین در روزنامهی کیهان تقاضای کار داد و تا سال 1358 برای کیهان ترجمه میکرد و مینوشت. نخستین کارهای ترجمهی کتاب را نیز در همین دوره انجام داد. پس از آن مدتی با همکاری چند تن از نویسندگان و روزنامهنگاران همکارش، روزنامه کیهان آزاد و ماهنامه پیروزی را منتشر کردند، اما از سال 1360 مطبوعات را به طور کامل کنار گذاشت. سحابی پس از آن تمام وقت خود را صرف ترجمه، نقاشی و عکاسی کرد.

مهدی سحابی در نقاشی، مجسمهسازی، عکاسی و گرافیک دستی چیره داشت و آثار خود را نیز در چندین نمایشگاه ارائه کرده است. نقاشیهایش چندین بار در گالری گلستان، و عکسهایش در گالری راه ابریشم و گالریهای دیگر به نمایش گذاشته شده است.

سحابی 18 آبان 1388 در پاریس، بر اثر سکته قلبی درگذشت. پیکرش به ایران منتقل و در قطعه هنرمندان بهشت زهرا به خاک سپرده شد.

  • آثار

مهمترین اثری که نام سحابی با آن گره خورده است، رمان هفت جلدی «در جستجوی زمان از دست رفته» اثر مارسل پروست است. مهدی سحابی در حالی ترجمه این رمان را به دست گرفت، که پیش از آن مترجمان کارآزمودهای آن را غیرقابل ترجمه عنوان کرده بودند و هیچ کتاب دیگری نیز از پروست به فارسی ترجمه نشده بود. او یازده سال زمان صرف ترجمهی این اثر کرده و هنگام ترجمه همیشه نگاهی نیز بر ترجمه انگلیسی و ایتالیایی اثر داشته است. با وجود متن سنگین و حجیم بودن این کتاب، استقبال خوانندگان فارسی زبان از آن شگفتانگیز بود و در زمان حیات او نیز چندین بار تجدید چاپ شد.

سحابی در ترجمه به امانتداری به متن باور داشت، در این حد که معتقد است اشتباه نویسنده را باید اشتباه و یا متن ضعیف را ضعیف ترجمه کرد. او در این باره در مصاحبه با سیروس علینژاد گفته است: «به نظر من در یک ترجمه خوب اصلاً مترجم نباید دیده شود. کار یک مترجم خوب شبیه چشمبندی است».

نخستین ترجمه سحابی کتاب «نقاشی دیواری و انقلاب مکزیک» اثر ماریو دمیکلی از زبان ایتالیایی بود. پس از آن نیز« مرگ وزیر مختار» را به صورت پاورقی برای کیهان ترجمه کرد که بعد به صورت یک کتاب کامل چاپ شد. او کتابهای بسیاری را از زبانهای فرانسه، ایتالیایی و انگلیسی به فارسی برگردانده است اما بیش از هر چیز او را برای ترجمه آثار پروست و سلین میشناسند. او کار روی آثار سلین را دوست داشت و کتاب «مرگ قسطی» او از کتابهای مورد علاقهاش بود. سحابی آثاری از دوبوار، کالوینو، سیلونه و فلوبر را به خوانندگان فارسی زبان معرفی کرده است و از این جهت نقش پررنگی در آشنا کردن فارسیزبانان با شاهکارهای ادبیات جهان دارد.

ترجمه چنین آثاری که درک عمق و معنای آنها نیاز به پایهها و دانشی پیشین دارد، جایگاه حقیقی سحابی را به عنوان اندیشمندی فراتر از یک مترجم، به خوبی آشکار میکند. از سوی دیگر سحابی یک هنرمند خلاق است و رد اندیشههایش را میتوان در کتابها، نقاشیها، عکسها و مجسمههایش مشاهده کرد.

از مهدی سحابی سه رمان به چاپ رسیده است که نخستین آنها «ناگهان سیلاب» در سال 1369 منتشر شد. در این رمان در ظاهر ردپای ریزبینیهای پروست و طنز کالوینو را میتوان مشاهده کرد، اما اثری است منحصربهفرد که ذهن پرتخیل یک هنرمند نقاش و مجسمهساز را با برداشتهای روشن و بدیع از دنیای پیرامون و جامعه در دل خود دارد.

سحابی در سال 1366 جایزه بهترین کتاب سال جمهوری اسلامی را برای ترجمه رمان شرم به خود اختصاص داد. مجموعه آثار ادبی او در دو بخش ترجمهها و نوشتهها در ادامه آمده است.

  • ترجمه‌ها

نقاشی دیواری و انقلاب مکزیک، ماریو دمیکلی

واتیکان و فاشیسم ایتالیا 1929-1932، جان پالارد

انقلاب صنعتی قرون وسطا، ژان گمپل

مارسل پروست، فریدریک ویلیام جان همینگز

سمبولیسم، چارلز چدویک

جامعه شناسی هنر، ژان دووینیو

در جستجوی زمان از دست رفته، مارسل پروست (دوره 8 جلدی)

گزیده هایی از "در جستجوی زمان از دست رفته"

خوشی ها و روزها، مارسل پروست

قصر به قصر، لویی فردینان سلین

مرگ قسطی، لویی فردینان سلین

دسته دلقک ها، لویی فردینان سلین

لویی فردینان سلین، دیوید هیمن

دوست من، مون، آلن فورنیه

مرگ وزیر مختار، یوری نیکلایویچ تینیانوف

دوست بازیافته، فرد اولمن

مزدک، موریس سیماشکو

دور دنیا در هشتاد روز، ژول ورن

مادام بواری، گوستاو فلوبر

تربیت احساسات، گوستاو فلوبر

سرخ و سیاه، استاندال

بارون درخت نشین، ایتالو کالوینو،

آب، بابا، ارباب، گاوینو لدا

مکتب دیکتاتورها، اینیاتسیو سیلونه

دانه زیر برف، اینیاتسیو سیلونه

خروج اضطراری، اینیاتسیو سیلونه

مونته دیدیو: کوه خدا، اری دلوکا

تقسیم، پیرو کیارا

توفان در مرداب، لئوناردو شیاشا

دانته آلیگیری، مارک موسا

رابینسون کروزو، دانیل دوفو

مرگ آرتمیوز کروز، کارلوس فوئنتس

بابا گوریو، اونوره دو بالزاک

اولین برف و داستان های دیگر، گی دو موپاسان

بچه های نیمه شب، سلمان رشدی

شرم، سلمان رشدی

نخستین شهر، روت وایت هاوس

آرزوهای بزرگ، چارلز دیکنز

دیوید کاپرفیلد، چارلز دیکنز

همه می میرند، سیمون دو بووار

دفتر عشق

  • نوشتهها

خیابان مارگوتا شماره 110، مجموعه داستان

ناگهان سیلاب

پیچک باغ کاغذی