کورش اسدی

کورش اسدی

کورش اسدی، نویسنده، ویراستار و مدرس داستان‌نویسی، در هجده مرداد ماه 1343 در آبادان به دنیا آمد.

کورش اسدی، نویسنده، ویراستار و مدرس داستان‌نویسی، در هجده مرداد ماه 1343 در آبادان به دنیا آمد. دوران کودکی و نوجوانی را در همان‌جا گذراند، شهری با دو چهره‌ی مدرنِ اروپایی و بومیِ سنتی. سال 1359، پانزده ساله بود که خانوادگی به تهران مهاجرت کردند. در سال‌های دبیرستان بود که به استعداد و علاقه‌اش در نوشتن، پی برد و برای خودش چیزهایی می‌نوشت.

با فراخوانده شدنش به سربازی، فرصتی پیش آمد تا او با فراغ بال به مطالعه و خوانشِ آثار مطرح ادبیات فارسی و ادبیات جهان بپردازد. در همین دوران، از طریق نامه‌نگاری، با هوشنگ گلشیری ارتباط برقرار کرد و نوشته‌ها و داستان‌هایش را به دست او ‌رساند تا نظرِ او را دریابد. در آن دوره، شاعران برای ارزیابیِ شعرهایشان به شاملو رجوع می‌کردند و نویسندگان به گلشیری. گلشیری در آن زمان سردبیری بخش ادبی مجله مفید را بر عهده داشت و نخستین فعالیت‌های ادبیِ‌ کورش اسدی در حوزه نقد و مقاله‌نویسی در این نشریه به چاپ رسید. به تدریج دوستی و همکاریِ این دو نویسنده گسترده‌تر شد. اسدی به محفل ادبیِ پنجشنبه‌های داستان گلشیری رفت و آمد می‌کرد و نگاهش به ادبیات و داستان وسیع‌تر می‌شد. در این نشست‌ها، نویسندگان اهل جنوب چون یارعلی پورمقدم، قاضی ربیحاوی، کامبیز بزرگ‌نیا، شایان حامدی و ... حضور داشتند که اسدی با آنان دوستی نزدیک‌تری پیدا کرد و بعدها جلسات جداگانه‌ای برگزار کردند. خواندنِ متون ادبیات فارسی و جهان و نیز شنیدنِ نوشته‌های شرکت‌کنندگان در جلسات پنجشنبه و نقدِ جدی، جزئی و به‌ دور از جانبداریِ این نوشته‌ها، کاری بود که در این نشست‌ها صورت می‌گرفت.

در این فضا، کورش اسدی نخستین داستان‌های حرفه‌ایش را می‌نوشت و در جمع می‌خواند؛ داستان‌های چون گورستان، خواب‌های جنوبی، خیشخانه و ... که بعد‌ها، در سال 1378، در قالب یک کتاب با عنوان «پوکه باز» به چاپ رسید و در همان سال برنده‌ی جایزه‌ی نویسندگان و منتقدان مطبوعات شد. این کتاب، یکی از سه کتابی بود که به سفارش هوشنگ گلشیری توسط نشر آگاه به چاپ رسید. «پوکه باز» شامل ده داستان است که اغلب داستان‌های آن در فضای جنوب و جنگ هشت ساله‌ی ایران و عراق می‌گذرد و مرگ و مرگ‌اندیشی بر آن‌ها مسلط است. داستان‌های این مجموعه که حاصل بیست و دو سالگی تا بیست و شش سالگی نویسنده است، درباره‌ی آدم‌هایی‌ست که در جستجوی گمشده‌ای هستند؛ گمشده‌ای در جهان بیرونی یا در دورنِ خودِ شخصیت‌ها و روابطشان. از نظر فرم و زبان نیز، داستان‌های این مجموعه نشانه‌هایی از سبکِ ویژه‌ی اسدی را دارد. در برخی داستان‌ها، جملات کوتاه و تقطیع‌شده و بدون مکث پشت سرِ هم می‌آیند و ریتمِ داستان سریع می‌شود، شاخصی که بعدها شدید‌تر و قوی‌تر خودش را در تنها رمانِ اسدی، «کوچه ابرهای گمشده»، نشان می‌دهد. داستان‌ها با توصیفِ جزء به جزءِ کنش‌های شخصیت‌ها پیش می‌رود و گاهی چنان با استعاره‌های ذهنیِ راوی و شخصیت‌ها عجین می‌شود که فضای داستان در وهم و رویا فرو می‌رود.

سال 1377 بود که گلشیری با جمعی از همکاران، مجله کارنامه را تاسیس و منتشر کرد. اسدی نیز در کنار کسانی چون فرهاد فیروزی، آبکنار و محمد تقوی، هیئت تحریریه‌ی مجله را تشکیل داد. باز هم خواندن و نقدِ داستان‌های دریافتی و پی‌گیری به‌روزترین مباحث ادبی و هنری جهان و ایران، اولویت اول و آخر کورش شد. همچنان‌که نشست‌های ادبی ادامه داشت، نشست ماهانه‌ی مجله کارنامه در نقد و بررسی آثار یک نویسنده یا شاعر نیز برگزار می‌شد.

دومین مجموعه داستان کورش اسدی، «باغ ملی» در سال 1382 چاپ و منتشر شد. این مجموعه برنده‌ی چهارمین دوره‌ی جایزه‌ی گلشیری شد و جایگاه او را به عنوان نویسنده‌ای حرفه‌ای تثبیت کرد. داستان‌های این مجموعه در فضای شهری می‌گذرد، با شخصیت‌های بی‌نام و بدونِ هویت و مکان. درخشان‌ترین داستان این مجموعه، «سان‌شاین»، درباره‌ی عشق جنون‌وارِ راوی به شکستگیِ ابرویِ دختری است. «سان‌شاین» که یکی از نمونه‌های موفقِ تک‌گوییِ بیرونی در داستان معاصر است، به عنوان داستانی مرجع و آموزشی در کارگاه‌های داستان‌نویسی ارجاع داده می‌شود.

پس از انتشار «باغ ملی»، چاپ آثارِ اسدی دچار توقفی دوازده ساله می‌شود. توقفی که اگر چه حضور او را در بازار نشر کمرنگ و حتی فراموش می‌کند اما حضور او در فضای ادبی همچنان ادامه می‌یابد. میانه‌ی دهه‌ی هشتاد، با تشویق و اصرار دوستان و علاقمندان به ادبیات که از طریق وبلاگِ کورش اسدی با او در ارتباط بودند، جلساتی در خانه‌ی اعضای گروه تشکیل می‌شود. در این جلسات که اغلبِ اعضایش جوان و تازه‌کار هستند، خوانش ادبیات کهن و معاصر ایران و جهان برای چندمین بار در دوره‌ی فعالیتِ اسدی، از سر گرفته می‌‌شود. نشست‌ها تا اواخر عمرِ اسدی ادامه پیدا می‌کند و هر سال گروه تازه‌ای، دوره‌ی جدیدی را با سرپرستیِ او شروع می‌کنند. بررسی و تحلیل ادبیات داستانی ایران از بدوِ شکوفایی تا معاصر و نیز آثار مهم کلاسیک و مدرن جهان با تمرکز بر آثار نویسندگان انگلیسی و آمریکایی چون فاکن و همینگوی از موضوعات اصلی این دوره‌ها بود. در عین حال، اِشراف وسیع و عمیق او که طیِ سال‌ها بدست آمده بود، هر از گاهی در قالب نقد و مقاله نشان داده می‌شد. تا آن‌که در سال 1394 مجموعه داستان «گنبد کبود» توسط نشر نیماژ  و یک سال بعد، اولین رمان اسدی، «کوچه ابرهای گمشده» به چاپ رسید. رمانی که قرار بود در سال 1387 با نام «پایان، محل رؤیت است» منتشر شود، اما نشد. چند سال بعد، عنوان «روز قدیم» را گرفت اما باز هم چاپ نشد و برای سومین بار پس از هشت سال انتظار، منتشر شد.

«کوچه ابرهای گمشده» اوجِ سبکِ اسدی در داستان است. او که پیش از این نشان داده بود در زمینه‌ی داستان کوتاه مهارت دارد، با نوشتن این رمان تبحرش را در خلق رمانی استعاری با زبانی شاعرانه و امروزی نشان داد. داستان همچون برخی از داستان‌های کوتاه او، نمونه‌ای است از داستان‌های رئالیسم جادویی که ادامه‌دهنده‌ی کارهایِ ساعدی و بهرام صادقی است. سیال بودن متن میان واقعیت و خیال، گذشته و حال، و رفت و آمدهای گاه و بی‌گاه میان مکان‌های مختلف به وهم‌انگیز کردنِ فضای داستان کمک کرده است. در کنار این‌ها نثری که میان زبان داستانی و زبان شاعرانه در آمد و شد است و با تقطیع‌ها و بازی‌های فرمی، از زبان و کلام آشنایی‌زدایی می‌کند، به تقویتِ فضایِ وهم‌آلود و خیال‌انگیزِ داستان پرداخته است.

با وجود موفقیتِ رمانِ «کوچه ابرهای گمشده» و مجموعه داستانِ «گنبد کبود» در میان مخاطبان و برنده شدن هر دو اثر در جایزه‌ی ادبی مهرگان در سال 1395، و پیش‌بینی‌ خوش‌بینانه‌ای که اهالی ادبیات درباره‌ی آینده‌ی کورش اسدی داشتند؛ در دوم تیر ماه سال 1396، زندگی او پایان یافت.

با این حال، تلاش برای تنظیم و گردآوریِ آثار منتشر نشده‌ی او توسط همسرش، آتفه چهارمحالیان، ادامه دارد. سال گذشته کتاب «دریچه‌ی جنوبی» که حاصل بررسی و تحلیلِ کورش اسدی و غلامرضا رضایی درباره‌ی داستان‌های نویسندگان جنوب است، توسط انتشارات نیماژ چاپ شد. همچنین کتاب «شناخت‌نامه‌ی غلامحسین ساعدی» که یکی از کتب مرجع در باب شناخت این نویسنده است، برای دومین بار منتشر شد.

  • آثار

پوکه باز- نشر آگاه- 1378

باغ ملی- نشر سالی- 1382

گنبد کبود- نشر نیماژ- 1394

کوچه ابرهای گمشده- نشر نیماژ- 1395

دریچه جنوبی (تاریخچه داستان خوزستان)- به همراه غلامرضا رضایی- نشر نیماژ- 1397

شناخت‌نامه‌ی غلامحسین ساعدی- نشر نیماژ-1397

  • ویراستار

پینوکیو- لوسی- ترجمه: مهشید تولایی- ویراستار: کورش اسدی- نشر ثالث- 1380

علی بابا و چهل دزد- لوسی- ترجمه: مهشید تولایی- ویراستار: کورش اسدی- نشر ثالث-1380

کتاب جنگل- لوسی- ترجمهک فریبا ظهیری- ویراستار: کورش اسدی- نشر ثالث- 1380

 

  • به کوشش عاطفه صابونی