مصطفی چمران

مصطفی چمران

مصطفی چمران (1310) ساوه‌ای، فیزیک‌دان، وزیر دفاع دولت مهدی بازرگان، از همراهان موسی صدر و از فرماندهان ایران در طول 8 سال دفاع مقدس بود که آثار مکتوبش که بعضا متون سخنرانی وی در مجالس و مجامع مختلف است، از او شخصیتی اهل قلم و عارف مسلک هم در کنار وجهه چریکی او به یادگار گذاشته است. نوشته های او پیچیده‌ترین معارف و اندیشه ها را در قالبی سهل و جذاب به مخاطبان ارائه می کند. به طوری که نثر ساده، جذاب و موثر او، خصوصا هنگامی که خواستار آن است که از محبت خویش به خداوند و حل شدنش در دریای عشق او سخن براند، تأثیری عمیق بر روح و اندیشه خواننده به جا می‌نهد.

به قلم: سید محمدرضا مسعودی علوی

مصطفی چمران در  سال ۱۳۱۰ شمسی در محله سرپولک تهران دیده به جهان گشود. حسن چمران ساوجی پدر مصطفی سال‌ها قبل از دهات چمران ساوه به تهران مهاجرت کرده بود. مصطفی، تحصیلات ابتدائی خود را در مدرسه انتصاریه پامنار و دوران متوسطه را در دارالفنون البرز پشت سر گذارد. در 22 سالگی با رتبه 15 در رشته الکترومکانیک دانشکده فنی تهران پذیرفته شد. مصطفی تمام دوران دانشگاه را شاگرد اول بود و جالب‌تر آنکه مهدی بازرگان، استادش که تا آن روز به هیچ شاگردی نمره کامل نداده بود در واحد ترمودینامیک به مصطفی نمره 22 داد!

پس از فارغ التحصیلی از دانشگاه تهران برای ادامه تحصیل بورس دانشگاه ای اند ام آمریکا را اخذ نمود و با وجود آنکه به زبان انگلیسی تسلط نداشت آنجا هم عنوان دانشجوی ممتاز را از آن خود نمود. چمران مدرک دکتری خود در گرایش فیزیک پلاسما را از دانشگاه برکلی کالیفرنیا اخذ نمود و در همان دوره پایان‌نامه او مرجع تعداد زیادی از مقاله‌های علمی آن روزها با محور پلاسما گردید. دکتر چمران که به زبان های عربی، ترکی، فرانسوی، انگلیسی و آلمانی تسلط کامل داشت در دهه 60 به استخدام ناسا درآمد.

او بعد از طی تعالیم نظامی در مصر، به لبنان رفت و همگام با موسی صدر، در ایجاد جنبش امل در سمت یکی از فرماندهان نقش ویژه‌ای داشت.

دکتر در سی سالگی برای نخستین بار با «تامسن هیمن» که مسلمانی آمریکایی تبار بود ازدواج کرد که حاصل این ازدواج یک فرزند دختر به نام روشن و سه پسر با اسامی رحیم، علی و جمال بود؛ که اکنون هر یک در قسمتی از کناره غربی آمریکا تشکیل زندگی دادند. تامسن بعد از سفر چمران به لبنان، به علت موقعیت دشوار و محرومیت بیش از آستانه تحملش، تصمیم به مراجعه به آمریکا گرفت و در سال ۲۰۰۹ در گذشت. نهایتا امام موسی صدر زمینه آشنایی دکتر با «غاده جابر»، دختری لبنانی را مهیا نمود که با ازدواج ایشان تلخی تجربه قبلی از زندگی مشترک به کام دکتر شیرین شد.

مقارن با پیروزی انقلاب اسلامی ایران به وطن بازگشت و سمت وزارت دفاع دولت بازرگان را عهده‌دار شد و همان سال‌ها به عنوان نماینده دوره نخست مجلس شورای اسلامی برگزیده شد. 

با آغاز جنگ تحمیلی وی در سمت یکی از فرماندهان ایران به اهواز رفت و اینگونه پایه‌گذار جنگ‌های چریکی در ایران شد. از جمله دیگر اقدامات موثر او می‌توان به ایجاد اتحاد میان ارتش، سپاه و بسیج مردمی اشاره داشت. شهید چمران سرانجام در 50 سالگی بر اثر اصابت ترکش خمپاره به درجه رفیع شهادت نائل آمد.

 

  • بررسی آثار

مصطفی چمران دارای شخصیتی عارفانه و احساسی بود او که به سروده‌های مولوی عشق می‌ورزید، آثار هنری بسیاری بر جای نهاد که از جمله آن‌ها می‌توان تابلوهای نقاشی، مجسمه‌ها و عکس‌ها را نام برد. از دکتر در زمینه نقاشی تعداد زیادی اثر رنگ روغن بر جا مانده است. آثار مکتوب چمران، که بعضا متون سخنرانی وی در مجالس و مجامع مختلف است، پیچیده‌ترین معارف و اندیشه ها را در قالبی سهل و جذاب به خوانندگان ارائه می دهد. نثر ساده، جذاب و موثر او، خصوصا هنگامی که خواستار آن است که از محبت خویش به خداوند و حل شدنش در دریای عشق او سخن براند، تأثیری عمیق بر روح و اندیشه خواننده به جا می‌نهد.

 

  • معرفی آثار

   - انسان و خدا

   - باریکه الکترونی در مگنترون با کاتد سرد

   - حماسه، عشق و عرفان حماسه، عشق و عرفان

   - خدا بود و دیگر هیچ نبود

- رقصی چنین میانه میدانم آرزوست

   - عارفانه

   - علی زیباترین سروده هستی

   - کردستان

   - مجموعه بینش و نیایش: یک مقاله و متن یک سخنرانی و گزیده ای از راز و نیازهای سردار پرافتخار اسلام شهید دکتر مصطفی چمران

  - نیایش‌ها

  - لبنان: منتخبی از مجموعه صحبت‌ها و متون دست نوشته سردار چمران در ارتباط لبنان