علی صفایی حائری

علی صفایی حائری

علی صفائی حائری، نگارنده، شاعر، مجتهد، دانشمند و متفکر شیعه ایرانی بود. ایشان از فرزندان شیخ عباس و نیز نوه‌ شیخ محمد علی بود که به سال ۱۳۳۰، در قم، زاده شد. او بعد از گذران دوره کودکی و با طی مقطع دبستان زمانی که نوجوانی سیزده ساله بود، فراگیری دانش‌های دینی و حوزوی را آغاز نمود. وی علوم سطح حوزه را ظرف مدت کمتر از 4 سال به اتمام رساند تا سرانجام در عنفوان جوانی به اخذ درجه اجتهاد موفق گردید. از این نویسنده بیشتر از 50 عنوان کتاب با محورهای متنوعی نظیر تربیتی، نقد و روش نقد، ادبیات هنر، شیوه تعلیم و آموزش، قرآن مجید و... که در اکثر این آثار با موضوعیت مشکلات روز اجتماع مسلمانان پرداخته است و آثارش به گونه‌ای مبتنی بر اساس شیوه تعلیم واقع شده است. در توصیف خصوصیات اخلاقی این نگارنده جلیل چنین نگاشته شده است: «از چشمانش «مهر»، و از زبانش «ذکر»، و از دستانش «خیر» پیوسته مى‏‌تراوید. مردِ «خدا» و «مردم» بود. و این‏ها همه، بازش نمى‏‌داشت که، به نقد فیلم و رمان نپردازد، شعر نو نسراید و همه هفته، به بازى فوتبال نرود! عارف شیفته و شیدایى بود، در سلوک بندگى حقّ، عزمى استوار داشت و ایمانى پایدار. عاشق و مشتاق و خستگى‏ ناپذیر، در «راه»ش گام برمى‏ داشت».
  • به قلم سید محمدرضا مسعودی علوی

علی صفائی حائری، نگارنده، شاعر، مجتهد، دانشمند و متفکر شیعه ایرانی بود. ایشان از فرزندان شیخ عباس و نیز نوه‌ شیخ محمد علی بود که به سال ۱۳۳۰، در قم، زاده شد. او بعد از گذران دوره کودکی و با طی مقطع دبستان زمانی که نوجوانی سیزده ساله بود، فراگیری دانش‌های دینی و حوزوی را آغاز نمود. وی علوم سطح حوزه را ظرف مدت کمتر از 4 سال به اتمام رساند. طی این مدت از محضر اساتیدی همچون سیدمهدی روحانی، شیخ جعفر سبحانی، آقایان بناروانی، فاضل، قفقازی، فاضل، ستوده و میرزا حسین نوری و همچنین شیخ مرتضی حائری و سید محقق داماد بهره برد تا سرانجام در عنفوان جوانی به اخذ درجه اجتهاد موفق گردید.

علی حائری موازی با فراگیری دروس حوزوی و در آغاز چهارده سالگی بعد از تامل در ادب کودک و آشنایی با کتب نگاشته شده در زمینه ادب نوجوان در سطح گسترده، به تحقیق و تدقیق در تاریخ ادب ایران، عرب، ژاپن، چین، یونان، اسپانیا، آفریقا، آمریکای لاتین و نیز برخی دیگر از ممالک غربی علاقه نشان داد و با آثاری چند از برترین‌های حوزه ادبیات هر عصر آشنا شد. همزمان خود را همچون کودکی که در دامان مادر رها شده باشد در قید نگاشته‌های فرانتس کافکا و صادق هدایت و همچنین بررسی‌های نیهیلیستی و اندیشه‌های نواگزیستانسیالیستی و مارکسیستی و الحادی در دوران‌های گوناگون ادبیات آشنا گردید.

آن‌گونه که خود در جایی اذعان داشته: «شاید سیزده ساله بودم که داستان‌های صادق هدایت را تمام کردم. داستان‌هایی که درد و رنج انسان را مشخص می‌ساخت و پوچی و بن بست او را نشان می‌داد».

علی حائری سرانجام در 16 سالگی با دختری فداکار و اسوه از اقوام پدری، وصلت نمود که حاصل این ازدواج 3 سال بعد به بار نشست و علی صفایی در 19 سالگی برای نخستین بار پدر شد. دو سال پس از ازدواج نخستین یادداشت تفسیری و مقاله منتقدانه دنباله‌دار خود را با نام «مسئولیت و سازندگی» که مدتی بعد در قالب یک کتاب گردآوری شد که با امضای «عین صاد» که مخفف نام و نام خانوادگی وی و نیز به معنای «چشمه جلوگیر» بود ارائه گردید؛ کتابی که در حقیقت عصاره اندیشه‌اش، بر این اساس بنا شد.

در توصیف خصوصیات اخلاقی این نگارنده جلیل چنین نگاشته شده است: «از چشمانش «مهر»، و از زبانش «ذکر»، و از دستانش «خیر» پیوسته مى‏‌تراوید. مردِ «خدا» و «مردم» بود. و این‏ها همه، بازش نمى‏‌داشت که، به نقد فیلم و رمان نپردازد، شعر نو نسراید و همه هفته، به بازى فوتبال نرود! عارف شیفته و شیدایى بود، در سلوک بندگى حقّ، عزمى استوار داشت و ایمانى پایدار. عاشق و مشتاق و خستگى‏ ناپذیر، در «راه»ش گام برمى‏ داشت». 

استاد علی صفایی حائری در سحرگاه روز سه شنبه بیست و دوم تیر ماه 1378 در حالی که طبق عادت همیشگی با تنی چند از دوستان و شاگردان خود عازم زیارت مرقد مطهر حضرت ثامن الائمه (ع) بود، در سانحه تصادف جان به جان آفرین تسلیم کرد.

 

  • سبک‌شناسی آثار:

از این نویسنده بیشتر از 50 عنوان کتاب با محورهای متنوعی نظیر تربیتی، نقد و روش نقد، ادبیات هنر، شیوه تعلیم و آموزش، قرآن مجید و شیوه برداشت از این کتاب آسمانی، تحلیل و دیدارهای بدیع با قرآن، دعا و حدیث، ولایت و امامت، معارف اسلامی و معارف اقتصادی، اجتماعی و اخلاقی اسلام به رشته تحریر درآمده است که که در اکثر این آثار با موضوعیت مشکلات روز اجتماع مسلمانان پرداخته است و آثارش به گونه‌ای مبتنی بر اساس شیوه تعلیم واقع شده است.

این عارف گرانقدر و شاعر همواره بی‌آرام به قرآن و نهج‌البلاغه، عنایت و توجه ویژه‌ای داشت و دائماً پایه‌ها و شیوه‌های تعلیم و تربیت را در این دو منشأ خیر و برکت می‌جویید. به طور کلی از مجموع آثاری که به قلم ایشان به رشته تحریر درآمده ژرفا و وسعت مطالعات و تاملاتشان برداشت می‌شود.

 

  • معرفی آثار

   - رشد

   - مسؤلیت و سازندگی: در این کتاب محور اساسی بحث روش تربیتی صحیح از منظر دین مبین اسلام است.

   - انسان در دو فصل: نویسنده در این کتاب به بحث تربیت بشر در دو گام پیش و پس از بلوغ اشاره میکند.

   - روش نقد: این کتاب 5 جلدی بعد از بررسی مفهوم و لزوم نقد، به عیار و شیوه نقد معطوف شده و پس از آن اهداف و مکتب‌ها و انسان ها و اعمال، مورد انتقاد واقع شده‌اند.

   -استاد و درس، (صرف و نحو)

   - درآمدی بر علم اصول

   - روش برداشت از قرآن

   - روش برداشت از نهج البلاغه

   - صراط: نویسنده در این اثر به تحلیل سوره حمد و کیفیت قرارگیری در مسیر مستقیم پرداخته است.

   - تطهیر با جاری قرآن

   - غدیر

   - حرکت

   - عاشورا

   - تو می‌آیی: در این اثر صفایی حائری به بررسی واژه انتظار و مباحث مرتبط با ولی عصر(عج) پرداخته است.

   -  درس‌هایی از انقلاب

   - از معرفت دینی تا حکومت دینی

    بررسی: این کتاب در واقع مبین اندیشه مارکسیسم و حول نقد و بررسی آن است.

   - حقیقت حج

   - فقر انفاق

   - روابط متکامل زن و مرد

   - مشکلات حکومت دینی

   - نامه‌های بلوغ

   - ذهنیت و زاویه دید

   - و با او، با نگاه فریاد می‌کردیم: در بردارنده اشعار نگارنده که ضمن آن، وضعیت اندیشه‌ای و اعتقادی و آرمانی وی به تصویر درآمده است.

   - بشنو از نی

   - شرحی بر دعاهای روزانه حضرت زهرا (س)

   - نظام اخلاقی اسلام

   - وارثان عاشورا

   - نقدی بر فلسفه دین، خدا در فلسفه، هرمنوتیک کتاب و سنت

   - پاسخ به پیام نهضت آزادی

   - استاد و درس (ادبیات، هنر، نقد)