پروین اعتصامی

پروین اعتصامی

کمتر کسی است که با نام وی غریبه باشد و لااقل بیتی از اشعار وی را نشنیده باشد. پروین اعتصامی دُر گرانبهایی در ادبیات پارسی است که در عین پختگی کلام از سادگی بیان برخوردار بود و همگان با اشعار وی ارتباط برقرار می کنند.

رخشنده اعتصامی که بعدها به پروین معروف گشت در 25 اسفندماه 1285 در تبریز متولد شد. پدرش یوسف اعتصامی که به اعتصام الملک معروف است از تاثیرگذاران عصر خود به حساب می آید و این سیرت را به دخترش نیز آموزش داده است. اعتصام الملک در زندگی خود با ترجمه آثار بزرگان دنیا، تاسیس نخستین چاپخانه تبریز، نمایندگی مجلس و از همه مهم تر تربیت دختری که بعدها به «مشهورترین شاعر زن ایران» معروف شد، گامی سترگ در اعتلای زبان پارسی برداشت و زمینه رشد و پرورش استعدادهای جوان در ایران را فراهم ساخت.

پروین از همان کودکی از دانش پدر بی بهره نماند و ادبیات فارسی و عرب و زبان انگلیسی را از وی آموخت. در جلسات پدرش با بزرگان ادب فارسی شرکت می کرد و از ترجمه های وی مطالعه می کرد و طبع خود را پرورش می داد. در 18 سالگی از مدرسه دخترانه آمریکایی در تهران فارغ التحصیل شد.

در تمام سفرهای پدرش چه در داخل و در خارج از ایران شرکت می کرد و با دنیابینی و کسب تجربه، دامنه افکار خود را گسترش داد. در همین سال ها از طرف دربار به وی پیشنهاد وزارت معارف ایران شد که آن را نپذیرفت.

در سال 1313 با پسر عموی خویش که رئیس شهربانی کرمانشاه بود ازدواج کرد و به آن جا رفت اما زندگی مشترک آن ها فقط 75 روز طول کشید و با جدا شدن از وی به تهران بازگشت. شرایط در آن خانه به نحوی بود که همیشه بساط عیش و نوش برپا بود در صورتی که پروین از بدو تولد در یک خانه فرهنگی رشد کرده و این گونه مسائل با طبع وی سازگار نبود.

پس از جدایی، مدتی در دانشسرای عالی تهران کتابدار بود و به تکمیل اشعار خویش می پرداخت تا اینکه در 34 سالگی بر اثر حصبه از دنیا رفت و در آرامگاه خانوادگی‌شان در قم به خاک سپرده شد.

اشعار وی نخستین بار در 1314 به همت پدرش به چاپ رسید. دیباچه آن را ملک الشعرای بهار به رشته تحریر درآورد. این کتاب شامل 150 قصیده  و مثنوی است و پروین آن را به پاس زحمات پدرش، به وی تقدیم کرده است.

پروین در قصیده سرایی پیرو سبک متقدمین به خصوص ناصر خسرو است و بیشتر شعرهایش مضامین اخلاقی و عرفانی دارد. سادگی بیانش به حدی جذاب و تاثیرگذار است که خواننده را همراه خود می سازد و از دریای حکمت های نهفته در بیانش، سیراب می سازد.