محمدصالح علا

محمدصالح علا

محمد صالح علا، نویسنده، مجری رادیو و تلویزیون، بازیگر، فیلمساز و ترانه سرای معاصر ایرانی است که او را بیش از هرچیز با لحن و گفتار خاص و شیرینش می شناسند. چندین سال با کلام مختص به خود و صدایش از روزنه ی برنامه های تلویزیونی و رادیویی چون «دو قدم مانده به صبح» و «چشم شب روشن» مهمان لحظه های مردم بوده است. محمد صالح علا بیست و پنجم آذرماه 1331 در شهر اراک به دنیا آمد. در تهران به مدرسه رفت و در نوجوانی با برنامه ی داستانی عصر جمعه ی رادیو به رادیو علاقه مند شد. در همان دوران نوجوانی کم کم نوشتن نمایشهای داستانی برای رادیو را آغاز کرد و در هفده سالگی به عنوان نویسنده وارد رادیو شد. او خود برنامه ی «سراسیمه سلام» را برای رادیو جوان ساخت و اجرا کرد.

به قلم مریم عسگری

محمد صالحعلا، نویسنده، مجری رادیو و تلویزیون، بازیگر، فیلمساز و ترانهسرای معاصر ایرانی است که او را بیش از هرچیز با لحن و گفتار خاص و شیرینش میشناسند. چندین سال با کلام مختص به خود و صدایش از روزنهی برنامههای تلویزیونی و رادیویی چون «دو قدم مانده به صبح» و «چشم شب روشن» مهمان لحظههای مردم بوده است.

محمد صالحعلا بیست و پنجم آذرماه 1331 در شهر اراک به دنیا آمد. در تهران به مدرسه رفت و در نوجوانی با برنامهی داستانی عصر جمعهی رادیو به رادیو علاقهمند شد. در همان دوران نوجوانی کم کم نوشتن نمایشهای داستانی برای رادیو را آغاز کرد و در هفده سالگی به عنوان نویسنده وارد رادیو شد. او خود برنامهی «سراسیمه سلام» را برای رادیو جوان ساخت و اجرا کرد.

صالحعلا فوق دیپلم سینما را در سال 1356 از مدرسهی هنرهای دراماتیک رویال آکادمی لندن گرفت و تحصیلات خود را در بازیگری و کارگردانی در دانشکدهی هنرهای زیبا تا گرفتن مدرک لیسانس ادامه داد. او مدتی نیز به تحصیل علوم سیاسی پرداخت و در نهایت مدرک کارشناسی ارشد خود را در رشتهی زبان و ادب فارسی از دانشگاه علامه طباطبایی دریافت کرد.

محمد صالحعلا از 20 سالگی کارگردانی را به طور رسمی در تلویزیون آغاز کرد و در سال 1352 به طور رسمی به استخدام صدا و سیما درآمد. در سالهای پیش از انقلاب در حوزهی تئاتر نیز فعالیت کرده و چندین نمایشنامه نوشته و کارگردانی کرده است. از آن جمله نمایشهای «اسکی روی آتش» و «زیر چادر اکسیژن» به جشنوارههای بینالمللی نیز راه پیدا کرد. سریال لحظه که در سال 1356 در 120 قسمت از تلویزیون ملی پخش شد و هنرمندان سرشناسی چون خسرو شکیبایی، آتیلا پسیانی، جمیله شیخی و ... در آن هنرنمایی کردند نیز به تهیهکنندگی، نویسندگی و کارگردانی صالحعلا تهیه شد.

نخستین تجربهی او در بازیگری سینما به پیشنهاد مسعود کیمیایی در فیلم «تیغ و ابریشم» بود و پس از آن در بیش از ده فیلم سینمایی به نقشآفرینی پرداخت. از دههی هفتاد به بعد بیشتر به ساختن برنامههای تلویزیونی و ساختن کارهای ترکیبی پرداخت.

صالحعلا که قلم زدن را از سالهای نوجوانی آغاز کرده بود، در سالهای اخیر بسیاری از نوشتهها و داستانهای خود را به دست چاپ و نشر سپرده است. حدود یک سالی نیز در سال 1385 سردبیری مجله نشانی را به عهده داشت که انتشار آن مدت زیادی به طول نینجامید. او تجربهی زیادی نیز در ترانهسرایی دارد و ترانههای او از پیش از انقلاب تاکنون توسط خوانندههای شناختهشدهای اجرا شده است. صالحعلا معتقد است که ترانه خود رسانه است و نفوذی در مخاطب دارد که به سرعت با او ارتباط برقرار میکند. هرچند در سالهای اخیر کمتر از پیش به سرودن ترانه پرداخته است.

نوشتههای صالحعلا مشخصههایی خاص خودش دارد، اما در عین آن که واژگان را به شکلی نوآورانه و زیبا به بازی میگیرد، به سادهنویسی اعتقاد دارد. او بر این باور است که با مردم باید با زبان خودشان سخن گفت، هرچند این سادگی باید تابع مقرراتی نیز باشد تا به قول خود او بتواند با مخاطب زلف گره بزند.

محمد صالحعلا با تجربهی فعالیتهایی بسیاری در حوزهی هنر از جمله نوشتن، مجریگری، بازیگری، کارگردانی، برنامهسازی برای رادیو و تلویزیون، ترانهسرایی و تدریس در دانشگاه، این روزها با خانوادهی خود در تهران زندگی میکند و بیشتر به نوشتن و اجرای رادیویی میپردازد. همسرش شورانگیز طباطبایی است و پسری به نام باران دارند.

در سال 1396، هامون شیرازی مستندی 60 دقیقهای با عنوان «زائر شبهای بارانی» بر اساس زندگی محمد صالحعلا ساخته است.

  • آثار

آثاری که این هنرمند از خود در حوزههای مختلف هنر به جای گذاشته به تفکیک در ادامه آمده است.

  • کتابها

اجازه میفرمایید گاهی خواب شما را ببینم، پوینده، 1392

دست بردن زیر لباس سیب، پوینده، 1393

کاپوچینو، کیک پنیر، پوینده، 1393

خفه شو عزیزم، پوینده، 1395

حیف! حوصلهام پیر شده، پوینده، 1396

نامههای شفاهی، پوینده، 1396

پارچهفروش عاشق، نیماژ، 1397

  • ترجمه

تمامی آنچه که مردان در باب زنان می‌دانند (کتابی در 110 صفحه با برگههای سفید)، عبدل اسمیت

  • فیلمنامه

زخمی، 1376

  • برنامههای تلویزیونی

لحظهها، تلویزیون ملی ایران، 1356

تا هشت و نیم، 1373

علی آقا 121، 1374

نقد خنده، 1378

روزهای شفاهی، 1378

دو قدم مانده به صبح، شبکه 4 سیما، 1378 تا 1389

چشم شب روشن، شبکه 4 سیما، 1395

  • بازیگری

دوستان، ۱۳۷۸

مثلث آبی، ۱۳۷۸

شوکران، ۱۳۷۷

عقرب، ۱۳۷۵

پادزهر، ۱۳۷۲

دادستان، ۱۳۷۰

گرگهای گرسنه، ۱۳۷۰

تیغ آفتاب، ۱۳۶۹

جدال بزرگ، ۱۳۶۹

دستمزد، ۱۳۶۸

پنجره، ۱۳۶۷

تیغ و ابریشم، ۱۳۶۴