شاعر صددانه یاقوت در کاشان چه گفت؟

شاعر صددانه یاقوت در کاشان چه گفت؟

در این گزارش خلاصه ای از مهمترین مباحث مطرح شده در این کارگاه همچون اهداف قصه گویی، ویژگی های یک قصه گو و شیوه های قصه گویی را می خوانید.

گزارشگر: محبوبه قدیریان

کارگاه آموزشی قصه گویی با  حضور مصطفی رحماندوست و حدود 60 نفر از مربیان مهدکودک ها، پیش دبستانی ها  و  والدین از سوی انتشارات ادبستان نوین و آموزشگاه شهید هاشمی نژاد با همکاری جمعی از نهادهای دیگر در روزهای چهارشنبه و پنج شنبه در هتلسرای عامری های کاشان برگزار شد.

در این کارگاه مصطفی رحماندوست اصل در قصه گویی را اعتماد به نفس و داشتن ارتباط چشمی با مخاطبان دانست. به گفته وی در ارتباط رودرروی قصه گویی انرژی هایی از طریق ارتباط چشمی یا لمسی (به عنوان مثال: با دستان کودک بازی کردن، چشم در چشم شدن، موهای کودک را نوازش کردن و ....) مبادله می شود که نشان دهنده مهر است و این ارتباط مستقیم دوطرفه مهمتر از خود پیام قصه است. او دراین باره توضیح داد :‌ ارتباط چشمی، لمسی، لبخند و آهنگ کلامی اگر از دل مایه بگیرد آنقدر تاثیر می گذارد که معنی فراموش می شود. گاه ممکن است قصه ای معنایی نداشته باشد مانند قصه ای که لال بازی است اما کودک بیشتر از یک قصه معنادار آن را دوست دارد.

رحماندوست ایجاد آرامش  و لذت را دو هدف مهم قصه گویی عنوان کرد و  بیان درست و شنیدن را دو قدرت مهم در قصه گویی دانست. به گفته وی انتقال مفاهیم و درونیات مهارت می خواهد و از دیگر فواید قصه مهارت شنیدن است. او در این باره گفت: احساسی که از از لحن کلام و با کلمه می آید معنا دارد و جمله «بچه من رفت سربازی» را می توان طوری ادا کرد که از لحن آن معنای غرور، غم یا ‌شادی فهمیده شود.

او در ادامه گفت: ثابت شده است که مادران مقدمه گسترش مطالعه در جامعه هستند  و در کشورهای مختلف دنیا برنامه های سه تا ده ساله برای گسترش مطالعه دارند و اصل را بر قصه گویی نهاده اند. از بدو تولد و حتی پیش از تولد به این مساله اهمیت می دهند و خواندن شعر و قصه و بلندخوانی مادر یا فردی دیگر برای کودک متولد نشده نیز تاثیر دارد.

به گفته وی در کشوری مانند سوئد قصه گویی پدر و مادر یک وظیفه است و در برخی از ایالت ها در صورت عدم انجام این وظیفه کودک حق دارد که تماس بگیرد و به مراجع ذی ربط اطلاع بدهد. او در ادامه گفت: حتی در بحث جدایی پدر و مادر میزان قصه گفتن والدین در حق حضانت فرزند تاثیر دارد. دیده ایم که اجباری شدن کمربند عادت آن را ایجاد نموده است ویک خوبی را با یک قانون و اجبار می توان گسترش داد.

به گفته رحماندوست قصه باید متناسب گروه سنی مخاطب باشد و باید از نظر روانشناسی، زبان پایه و آشنا بودن سوژه به آن توجه کرد. متناسب با زمان و مکان باشد و انتظارآفرینی داشته باشد و کودک در ضمن آن سوالات "بعدش چی؟" یا " چرا؟" بپرسد و قصه ای را که انتظار آفرینی برای کودک نداشته باشد و وی انگیزه شنیدن آن را نداشته باشد باید کنار گذاشت.

رحماندوست همچنین ویژگی های یک قصه گو را اینگونه عنوان کرد: علاقمند باشد و بخواهد. تصمیم بگیرد . آمادگی و حوصله داشته باشد.  نباید لباس غیرعادی پوشیده باشد و در صورت داشتن لکنت زبان باید عاطفه و محبت خود را پیشتر به بچه ها قبولانده باشد که با وجود لکنت زبان او را دوست داشته باشند.

وی همچنین داشتن تکیه کلام و تکیه کلام را یک نقص در قصه گویی است که  باید حتما آن را رفع نمود.

این نویسنده کودک و نوجوان تفاوت قصه و داستان را نیز اینگونه توضیح داد: « قصه تیپ دارد و شخصیت ها خیر یا شر هستند. اما داستان شخصیت دارد و آدمها خاکستری هستند. قصه روایت دارد و اول و آخر آن معلوم است. داستان پرداخت شخصیت دارد و اول و آخر آن چنان فنی و هنری است که انسانهای غیر متخصص آن را تشخیص نمی دهند».

به گفته او باید قصه را متفاو ت شروع کرد و به جای دادن پیام مستقیم و راست  وپوست کنده باید قصه را به زندگی کودک متصل کرد.

رحماندوست شیوه های قصه گویی را قصه خوانی، قصه گویی ساده، قصه گویی ساده همراه با پرده خوانی (تا مقطع راهنمایی، برای گروه سنی بالاتر همراه با برنامه هنری)، قصه گویی همراه با تقلید صدا، قصه گویی همراه با صدا و حرکت، قصه گویی خیال انگیز، قصه گویی بازیگران پنهان، قصه گویی بازیگران آشکار و قصه گویی خلاق شامل باسوژه و بدون سوژه عنوان کرد.

وی درباره شیوه های قصه گویی نیز توضیح داد: در قصه گویی خیال انگیز به همه چیز جواب نمی دهیم و بعضی شخصیت ها حرف هایشان را نمی زنند و این شیوه بیشتر به درد بچه های معلول می خورد که البته در قصه گویی نباید به آنها ترحم نمود. در قصه گویی بازیگران پنهان نیز قبلا با افرادی از میان مخاطبان قرار گذاشته ایم  که صدای شخصیت هایی را در بیاورند.

او درباره قصه گویی خلاق نیز توضیح داد: در این شیوه مقدمه و مبنای پایه ای ندارید؛ بلکه آن را می سازید و در لحظه خلق می کنید و  قبلا چیزی در ذهن ندارید. در نتیجه ممکن است خطا بگویید. اما در این شیوه قدرت تفکر و خلاقیت بالا برده می شود.

وی در پایان بهترین راه تاثیرگذاری بر کودکان را ساخت خاطره دانست و برنامه ای را موفق دانست که خاطره ایجاد کند به طوری که فرد جای دیگر آن را تعریف کند.

این کارگاه همچنین با تمرین های کلاسی همراه بود و حضار به ارائه قصه های خود پرداختند. پایان این کارگاه نیز با خواندن دسته جمعی شعر صددانه یاقوت به پیشنهاد حاضران در کارگاه بود.