محتشم، بنیانگذار مرثیه سرایی بود

محتشم، بنیانگذار مرثیه سرایی بود

دکتر فتح الله مجتبایی در حاشیه نخستین کنگره محتشم از این شاعر کاشانی به عنوان بنیانگذار ژانر ادبی مرثیه یاد کرد.

در حاشیه نشست دبیران افتخاری نخستین کنگره محتشم در کاشان، خبرنگار ساربوک با دکتر فتح الله مجتبایی عضو شورای عالی مرکز دایرة المعارف بزرگ اسلامی به گفتگو نشست.

دکتر مجتبایی کاشان را شهری به لحاظ فرهنگی بسیار مهم و از ارکان تاریخ فرهنگ ایران دانست و با اشاره به وجود یک خط فرهنگی در بالای خط استوا از جنوب هند در جامعه تراویدی ها تا به اسپانیا گفت: این خط فرهنگی از کاشان نیز گذشته است و گمان می کنم با پیدا شدن شهرهای موهنجودارو و هاراپا در هند اگر در کاشان اکتشافات باستان شناسی بیشتری انجام شود و طبقات پایین تر کاوش گردد مناطقی مربوط به قوم پیش از آریایی ها در این شهر یافته خواهد شد. 

این عضو پیوسته فرهنگستان ادب فارسی درباره اشعار محتشم کاشانی گفت: محتشم در اوایل دوره صفوی قصیده سرا، غزل سرا و مرثیه سرا بود و در زمان خود در غزل سرایی به شمس الشعرا معروف بوده است. اما در قصیده سرایی و غزل سرایی به پای قصیده سرایان و غزل سرایان بزرگ زبان فارسی نمی رسد؛ در حالی که در مرثیه سرایی هیچ کس به پای او نمی رسد.

مجتبایی هنر بزرگ محتشم را مرثیه سرایی عنوان کرد و از او به عنوان بنیانگذار این ژانر ادبی در زبان فارسی یاد کرد و افزود:

پیش از او سعدی، سنایی، خاقانی و ناصرخسرو مرثیه دارند؛ اما هیچ کدام در عمق احساس به پای مرثیه های محتشم نمی رسند. 

وی در ادامه اظهار کرد: در  بعضی اشعار لفظ بر معنا و در بعضی معنا  بر لفظ برتری دارد؛ در شعر محتشم معنا و لفظ تعادل دارند. البته در قصیده های او معنا بر لفظ می چربد.

به گفته این چهره پیشکسوت فرهنگی ترکیب بند عاشورایی محتشم در تمام جوامع شیعی مذهب چه در ایران و چه در کشورهای دیگر همچون هند و پاکستان نوشته و خوانده شده است و ترکیب بند او از آثار ماندگار ادبیات فارسی است.
 

تهیه: محبوبه قدیریان