(031) 55 995 به فروشگاه اینترنتی ساربوک خوش آمدید
صفحه اصلیدسته بندی هانویسندگانوبلاگهمکاری با مادرباره ماتماس با ما
حضور زنان در ادبیات

حضور زنان در ادبیات

در آستانۀ روز جهانی زن هستیم: 8 مارس این روز اگرچه در تقویم و حکومت ایران، به رسمیت شناخته نمی‌شود، در سال‌های اخیر توجه عموم را به خود جلب کرده است، در این راستا می‌خواهیم در این مقاله به آثاری بپردازیم که نگاه ویژه‌ای به زنان دارند.

در آستانۀ روز جهانی زن هستیم: 8 مارس.

ماه مارس در سال‌های اولیۀ قرن بیستم اعتراضات و تظاهرات زیادی به خود دید؛ اعتراض‌هایی در پی گرفتن حق رأی، حقوق برابر زن و مرد و انتصاب و استخدام در مقامی برابر با مردان ... . این تظاهرات در سال 1914 با سامان‌دهی و برنامه از پیش مشخص در هشتم مارس ـ که یکشنبه بودـ برگزار شد. سال‌های بعد هم در کشورهای مختلف، بی‌نام‌گذاری و قرار قبلی، زنان به یادبود اعتراضات سال‌های قبل و نتایج آن (دریافت حق رأی و سایر حقوق) دور هم جمع می‌شدند و این روز را پاس می‌داشتند.

سال‌ها بعد در سال 1977 بالاخره مجمع سازمان ملل متحد، اعضای خود را دعوت کرد به اینکه روز 8 مارس را به‌عنوان «روز سازمان ملل متحد برای حقوق زنان و صلح جهانی» بپذیرند و گرامی بدارند. از آن سال به بعد هر سال با نامی متفاوت این روز به پاسداشت حضور و حقوق زنان می‌پردازد. این روز در سال 2012 به‌عنوان «زنان در رهبری: دستیابی به آینده برابر در جهان COVID-19» نامگذاری شده است.

این روز اگرچه در تقویم و حکومت ایران، به رسمیت شناخته نمی‌شود، در سال‌های اخیر توجه عموم را به خود جلب کرده است، در این راستا می‌خواهیم در این مقاله به آثاری بپردازیم که نگاه ویژه‌ای به زنان دارند.

آثار غیرداستانی در حوزۀ زنان

آثار غیرداستانی فراوانی در حوزه مطالعات زنان، تاریخ و ادبیات و فرهنگ و جنسیت زنان، نوشته شده است. مکتب فمینیسم خود حرف‌های فراوانی درباره حضور زنان در جمعه، پایاپای و دوشادوش مردان، دارد. برای شروع مطالعه در حوزه زنان، بد نیست از کتاب «اتاقی از آن خود» شروع کنیم.

1. اتاقی از آن خود

اتاقی از آن خود کتابی غیرداستانی است با نثری روان و ترجمه‌ای ساده که جریان نقد ادبی فمنیستی را شکل می‌دهد. نویسندۀ آن، ویرجینا وولف، سال 1929 ـ حدود یک قرن پیش ـ به شیوه‌ای نسبتاً محاوره‌ای و به روش گفت‌وگوی درونی، در این کتاب واقعیت و خیال را به هم می‌آمیزد تا به موضوع زنان ـ گمنامی زنان و تاریخ ادبیات زنان و مقایسۀ سبک نوشتار زنانه و نوع نگاه نویسندگان به زنان ـ بپردازد.

بخش عمده‌ای از کتاب هم تحلیل فمنیستی آثار نویسندگان و شاعران بزرگ یا هم‌عصر وولف است. این کتاب را انتشارات نیلوفر با ترجمۀ صفورا نوربخش وارد بازار کتاب کرده است.

2. جنس ضعیف

اوریانا فالاچی نویسندۀ معروفی است که با کتاب‌های مختلفش مثل «نامه به کودکی که هرگز زاده نشد» شناخته می‌شود. جنس ضعیف نیز کتاب دیگری از اوست دربارۀ زنان کشورهای مختلف؛ او که یکی از مشهورترین خبرنگاران جهان است ، به دستور مدیر روزنامه‌اش، به دور دنیا سفر می‌کند و دربارۀ وضعیت زنان، عقاید و باورها و سنت‌های مربوط به آنان، گزارش تهیه می‌کند.

او سفرش را از پاکستان شروع می‌کند و به هند، اندونزی، هنگ‌کنگ، ژاپن و هاوایی می‌رود و در نهایت به آمریکا می‌رسد و در این مسیر، روایتی مستندگونه دربارۀ جایگاه زنان در هر جامعه می‌سازد و می‌نویسد.

3. زنان سیبیلو، مردان بی‌ریش

زنان سیبیلو و مردان بی ریش با عنوان فرعی «نگرانی‌های جنسیتی در مدرنیتة ایرانی» کتابی است از افسانه نجم‌آبادی، استاد دانشگاه هاروارد در رشتة مطالعات زنان و جنسیت و تاریخ، به زبان انگلیسی که دو بخش آن ـ در این کتاب ـ به فارسی ترجمه شده است. ترجمة آن از آتنا کامل و ایمان واقفی از سوی نشر تیسا به بازار کتاب راه یافته است.

این نویسنده در کتاب خود به دنبال رد پای زنان در تاریخ است؛ او با رویکرد جنسیتی به تحلیل تاریخ می‌پردازد تا جایگاه زنان را در طول تاریخ بازیابی کند، زنانی که اصولاً در تحلیل‌ها و علت‌یابی‌ها و تاریخ‌سازی‌ها غایب بوده‌اند و هستند. حمل بار تاریخ، فراز و فرودهای تاریخی، اصولاً به دوش مردها بوده است. او در این کتاب خود، دنبال رد پایی از حضور زنان در جای‌جای حوادث است.

افسانه نجم‌آبادی، این پژوهشگر حوزه مطالعات زنان، همچنین مجموعه مقالاتی دارد به نام چرا شد محو از یاد تو نامم؟ که در بخش اول به حضور فعال و پررنگ زنان در وقایع دوره مشروطه می‌پردازد. در بخش دوم نیز آثار ادبی‌ای (مثل هزار و یک ‌شب، یوسف و زلیخا و ...) را تحلیل می‌کند که زنان در آن‌ها نقشی اساسی و تأثیرگذار دارند.

آثار داستانی

آثار داستانی بسیاری به زنان می‌پردازند، چه در ایران چه خارج از آن. این کتاب‌ها فارغ از اینکه نویسنده‌شان زن هستند یا مرد، دغدغه‌ها و مسائل و مصائب زنان را مورد توجه قرار می‌دهند. از نویسندگان زن بزرگ ایرانی می‌توان سیمین دانشور (سووشون) ، شهرنوش پارسی‌پور (طوبا و معنای شب)، غزاله علیزاده، گلی ترقی، منیرو روانی‌پور را نام برد و نویسندگان جدیدتر زویا پیرزاد (چراغ‌ها را من خاموش می‌کنم) ، فریبا وفی (ترلان) ، شیوا ارسطویی، نسیم مرعشی، عطیه عطارزاده و ... را نام برد.

نویسندگان قدرتمند معاصر نه فقط در ایران، بلکه در تمام دنیا مشغول نوشتن از تجربه‌هایشان هستند، آن‌ها با نثری روان و زنده ماجراهایی خواندنی و پر رمز و راز ساخته‌اند. تونی موریسون، آگاتا کریستی، هارپر لی، شرلی جکسون و جین آستین از این دسته‌اند.

1. میشل شدن

یکی از زنانی که داستان زندگی‌اش را به‌شکلی تأثیرگذار نوشته، میشل اوباما است. او همسر رئیس جمهور اسبق امریکاست که با تلاش و سختی فراوان، به مقام و مرتبه ریاست جمهوری رسید.

میشل در کتابش ماجرای این ارتقاء، تلاش‌ها و پشتکار و خستگی‌ناپذیری خود و همسرش را در این مسیر، به شکلی مستندوار، با نثری روان و پرتعلیق تعریف می‌کند، به این هدف که خواننده را تشویق کند که در راه سخت و پرفراز و نشیب مقابل، تنها راه ادامه دادن مسیر و تلاش بی‌وقفه و در جا نزدن است. این کتاب با دو عنوان «شدن» و «میشل شدن» به فارسی ترجمه شده است.

2. جنگ چهره زنانه ندارد.

از قضا در این روزهای آغازین جنگ روسیه و اوکراین، بد نیست کتاب جنگ چهره زنانه ندارد را بخوانیم؛ کتابی از خانم سوتلانا آلکسیویچ، نویسندة روس که پس از چهار سال تحقیق و بررسی، به شکلی مستندوار دربارة زنان و دختران سرباز در جنگ جهانی دوم می‌گوید، زنانی که جنگ نوع و نحوه زندگی‌شان را تغییر داد و از آن‌ها سربازانی ساخت که دوشادوش مردان اسلحه به دست بگیرند و آدم بکشند. دعا کنیم که چنین اتفاقی دوباره از سر گرفته نشود!

3. در زمانه پروانه‌ها

در زمانه پروانه‌ها رمانی تاریخی است به قلم خانم خولیا آلوارز که نشر خوب به ترجمة حسن مرتضوی در آورده است. این کتاب هم از زنان سخن می‌گوید، از دو دختری که وارد سیاست می‌شوند و با نام انقلابی «پروانه‌ها»، علیه دیکتاتوری کشورشان می‌جنگند. این کتاب در شیکاگو، کتاب برتر سال 2004 شده و فیلمی هم از آن ساخته شده است.

از زنان بزرگ چه کتابی بخوانیم؟

کتاب‌های متعددی به شکل داستان و غیر داستان درباره زنان نوشته شده است. زنانی که هم‌پای مردان بخشی از جامعه را تشکیل می‌دهند، پس ضروری است که به احساسات و تجربیات و خواسته‌ها رفتارهایشان پرداخته شود. ادبیات هم در این بازنمایی ـ بازنمایی چهره زنان ـ نقشی اساسی دارد. در این راستا در این مقاله تعدادی نویسنده و کتاب از زنان و درباره زنان معرفی کردیم. امید است که مطالعه این کتاب‌ها و رمان‌ها به برابری بیشتر حقوق، به آشنایی بیشتر با این گروه، منجر شود.

نویسنده: فاطمه لطفیان

ما را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید

اطلاعات تماس

کاشان، میدان پانزده خرداد، فروشگاه ساربوک

واحد فروش 09120187055

info@sarbook.com

logo-samandehi
logo-Enamad
logo-ecunion