کیهان خانجانی

کیهان خانجانی

کیهان خانجانی نویسنده و منتقد ادبی است که به تعبیر محمد مختاری به «چشم مرکب» مجهز است. وی در داستان‌هایش به سیاست،اجتماع، فرهنگ و... از زاویه داستان می‌پردازد و اوضاع پیرامونی با بهترین فرم نویسندگی و زبان آوری، در آثار وی ترکیب می‌شود. بند محکومین نمونه اعلای این ترکیب جذاب و شگفت است.

کیهان خانجانی

به قلم: هادی خادم الفقراء

کیهان خانجانی دیر زمانی است که مشغول نویسندگی است. نویسندگی برای کیهان خانجانی تماما به زندگی شبیه است. او آن‌چنان می‌نویسد که گویا رهبر یک ارکستر است و کلمات حکم نوازنده های او را دارند؛ نظم و ریتم در موسیقی او شنیدنی است. کیهان خانجانی، جدای از نویسنده بودن یک منتقد است. سال‌ها قبل از نوشتن خوانده و نقد کرده است، شاید به‌همین دلیل است که خانجانی آراسته، و به دور از تکلف می‌نویسد. در جلسه‌ای که برای رونمایی از کتاب (یحیای زاینده رود) در ساربوک کاشان برگزار شد، خانجانی برای یک نویسنده، رِند بودن و تلاش برای رسیدن به زبان معیار را لازم دانست. کیهان خانجانی مدت زمان طولانی است که برای تربیت نویسندگان جدید تلاش می‌کند. او کارگاه‌های داستان زیادی در استان‌های مختلف کشور برگزار کرده است. اما دو کارگاه داستان ثابت، در گیلان و تهران دارد،که از کارگاه داستان گیلان 25 شماره کتاب (چهارشنبه‌های عصر) به قفسه‌ی کتابفروشی‌ها آمده است.

زندگی:

کیهان خانجانی زاده‌ی خرداد 1352 در رشت است. دیپلم خود را در رشت می‌گیرد و از اقبال بلندش در دوران دبیرستان با شاعر بزرگ کشور (نصرت رحمانی) آشنا می‌شود. برای تحصیلات تکمیلی راهی استان اصفهان می‌شود. در اصفهان با (احمدگلشیری) آشنا می‌شود و اولین کارگاه‌های داستان خود را در آن‌جا برگزار می‌کند. کارگاه‌ها آرام آرام بسط و در تهران و گیلان ادامه پیدا می‌کنند.

کیهان خانجانی همانند نویسندگان بزرگ در جامعه زندگی می‌کند و از پشت پنجره‌های اتاق خود به جامعه نگاه نمی‌کند تا داستان بنویسد. زندگی‌اش فراز و نشیب بسیاری داشته است و تلاش و ممارست فوق العاده اش بوده که او را به جایگاه فعلی در مقام داستان نویس و منتقد معروف رسانیده است.

کتاب‌شناسی:

1-((سپیدرود زیر سی‌وسه پل)): این کتاب اولین اثر کیهان خانجانی است که در سال 1383 توسط نشر ایلیا چاپ گردید و تا به امروز پنج بار چاپ شده است. این کتاب، سال 83 در پنجمین دوره‌ی جشنواره ادبی گلشیری نامزد بهترین مجموعه‌ی داستانی بود. همچنین در سال 84 در جشنواره‌ی ادبی مهرگان از این مجموعه تقدیر به‌عمل آمد. این مجموعه شامل 14 داستان است.

2- ((کاتبان روایت چندم)): این کتاب مجموعه‌ای است که توسط کیهان خانجانی گردآوری شده و در آن به روایت،زاویه دید و شیوه روایتگری در قرآن کریم اشاره دارد. این کتاب توسط سوره مهر چاپ شده است و آثار نویسندگان بزرگی چون بیگدلی،شهسواری و... در آن مجموعه به چشم می‌خورد.

3-((کتاب روایت)) یکی از فعالیت‌های کیهان خانجانی در رشت، برگزاریِ جلسات داستان‌خوانیِ (عصر چهارشنبه‌ها) است. این داستان خوانی در خانه‌ی فرهنگ گیلان برگزار می‌‌شود. هر هفته افراد در عصر چهارشنبه گرد هم می‌آیند و داستان‌های خود را می‌خوانند. کیهان خانجانی درباره این محفل، عنوان می‌دارد: « متوجه شدیم برای درک بهتر و تخصصی‌تر شدن بحث‌ها نیاز به دعوت اساتید و شنیدن نظرات آن‌ها داریم، پس میزبان شدیم و میهمان دعوت کردیم. ماحصل این جلسات و کارگاه‌ها «کتاب روایت» می‌شود. کار بررسی و پیاده‌سازی مجموعه با کیهان خانجانی بوده است. در این مجموعه افرادی چون منیرالدین بیروتی، سیاوش گلشیری، شمس لنگرودی، ابوتراب خسروی و... دست به نگارش نظریات خود درباره روایت زده‌اند. قرار است در آینده ای نزدیک، مجموعه‌های دیگری از مباحث مطرح شده در این جلسات چاپ شود.

4- ((بند محکومین)) فاصله‌ی بین چاپ مجموعه‌ی داستان اول و رمان «بند محکومین» 12 سال می‌شود. کیهان خانجانی می‌گوید بارها نوشته‌هایم را برای گرفتن مجوز ارسال کردم اما موفق نشدم و به ناچار در تمام این دوازده سال برای این‌که سرخورده نشوم، تنها نوشتم. «بند محکومین» در سال 1396 توسط (نشر چشمه) به چاپ رسید که برای کیهان خانجانی جایزه‌ی احمد محمود را به همراه داشت. داستان در زندان لاکان رشت روایت می‌شود. شروع داستان با ورود دختری به بند مردان محکوم به اعدام زندان لاکان، آغاز می‌شود و در ادامه اتفاقات متعددی پیرامون این موضوع شکل می‌گیرد. در این رمان که حاوی شخصیتهای متعددی است، در هر فصل شخصیتها از زبان خودشان و با کلام و واژگانی خاص معرفی می‌شوند. خانجانی توانسته‌است با زبانی آراسته و انتخاب کلمات دقیق، به هر شخصیت، لحن و کلامی هم‌تراز با او بدهد. کیهان خانجانی در بند محکومین به خوبی توانسته است از ظرافتهای موجود در زبان گیلکی استفاده نماید و آن را به خدمت داستان درآورد. خانجانی، در مصاحبه‌ای که با (روزنامه سازندگی) می‌کند به این نکته اشاره می‌کند و می‌گوید:"برای استفاده از زبان گیلکی در داستان انرژی زیادی گذاشته است و داستان‌های بومی مناطق دیگر را بسیار خواند‌ه است تا توانسته به این شاخص دست پیدا کند".

در بند محکومین ما با ادبیات اقلیت روبرو هستیم. ادبیات انسان‌های تبهکار با زبان و کلمات خودشان. کیهان خانجانی، متفاوت از نویسندگان هم عصر خود که با کلام و لحنی نشات گرفته از طبقه متوسط و برای جذب این بخش از جامعه می‌نویسند، راه متفاوتی در بند محکومین در پیش می‌گیرد، و با راوی ای به نام زاپاتا بندمحکومین را راویت می‌نماید. خانجانی در مصاحبه‌ای که با روزنامه (شمال ما) درباره چرایی این انتخاب زبان می‌گوید:"شنیدن مسائل اجتماعی و مشکلات روزمره از زبان افراد طرد شده از جامعه باعث می‌شود هم با نظرات این طبقه آشنا شویم و هم این‌که طبقه‌ی اقلیت با این مضامین کاملا آشنا نیستند و بدون هرگونه شعار و با یک سفیدی خاصی نظرات خود را بیان می‌دارند که مخاطب حرفه‌ای خود می‌تواند این سفیدی را پر نماید."

5- ((یحیای زاینده رود)): یک سال بعد از بند محکومین کیهان خانجانی مجموعه داستانی «یحیای زاینده رود» را به چاپ می‌رساند. خانجانی خود درباره یحیای زاینده رود می‌گوید: "این مجموعه داستان باید 15 داستان می‌بود که 8 داستان آن حذف شد. داستان‌های خانجانی داستان‌های شهری هستند که با نشانی دادن به مکانهای مختلف در رشت و اصفهان ما را درعین تخیل و دنیای وهم‌آلود به زندگی واقعی ارجاع می‌دهند". در یحیای زاینده رود با اثری مواجه هستیم که خواننده می‌تواند برداشت خود را از زیر لایه متن کشف کند.

6 ((عشق‌نامه‌ی ایرانی)): آخرین اثر کیهان خانجانی در قفسه‌ی کتاب‌فروشی‌های ایران است. این کتاب که مجموعه داستان‌های کوتاه درباره عشق است، هر کدام در نقطه‌ای از ایران رخ می‌دهد. کیهان خانجانی در بند محکومین و در یحیای زاینده‌رود توانایی خود را در استفاده از لهجه و زبان خاص در داستان به اثبات رسانده است. او در این اثر با موتیف عشق این کار را در تمام مجموعه تکرار کرده است.

آثار:

1-((سپیدرود زیر سی‌وسه پل)).ایلیا

2- ((کاتبان روایت چندم))،سوره مهر

3-((کتاب روایت))، آگه

4- ((بند محکومین))، چشمه

5- ((یحیای زاینده رود))، پیدایش

6-((عشق‌نامه‌ی ایرانی))، چشمه