نه... به من دست نزن!  5 کتاب عالی برای آموزش جنسی کودکان

نه... به من دست نزن! 5 کتاب عالی برای آموزش جنسی کودکان

چند ماهی هست که در جامعه، موج افشای تعرض‌ها و تجاوزهایی از طرف برخی سلبریتی‌ها یا حتی روشنفکرها، همه را دچار حیرت و بهت کرده است. این جنبش که در ادامه جنبش جهانی، «me too» نامیده شد، اعتراف‌هایی را در بر می‌گرفت که سال‌ها در سینه افراد آسیب‌دیده حبس مانده بود و به دلایل زیاد اجتماعی مثل هراس از دست دادن موقعیت اجتماعی و شغلی، ترس از قضاوت منفی دیگران، هیمنه فرهنگ مردسالار و...فرصتی برای بروز نداشت. اما در این میان، فقدان آموزش در مسائل جنسی و روابط صحیح اجتماعی، در کلام و گفتار برخی از افراد متهم، به عنوان دلیل برخی از رفتارهای متعرضانه ذکر شد. در اینجا فرد یا افراد صادرکننده این بحث را اگر کنار بگذاریم، مسئله آموزش جنسی که متاسفانه همچنان به لحاظ سیاسی و مذهبی تابو است، مهمترین فقره در کاهش این آسیب‌های اجتماعی است. ساربوک به عنوان وظیفه اجتماعی خود، سعی می‌کند در این مقاله و نوشته‌های بعدی، کتب مهمی را معرفی کند که حاوی آموزش این روابط در سنین مختلف باشد. امیدواریم که هر فرد، نهاد و ساختاری، گوشه‌ای از این مسئولیت اجتماعی را بر عهده گیرد

مینو موتمن

«برای اینکه به کودکان آموزش دهیم،‌ باید دنیا را از دریچه‌ی دید آن‌ها ببینیم. »

(جولیا کوک)

یکی از مشکلات و دغدغه‌های ذهنی مهم والدین در شرایط امروزی، تربیت جنسی فرزند خود هست، اما متاسفانه اکثر والدین از در میان گذاشتن این موضوع با فرزندشان خجالت می‌کشند و این موضوع برای آن‌ها ناخوشایند هست و حتی در مواقعی از این کار صرف‌نظر می‌کنند.

بخصوص در کشور ما، این موضوع به دلیل مسائل سنتی و سیاسی خط قرمز است ولی خوشبختانه این خطوط قرمز در حال کمرنگ شدن هستند. رسانه‌ها، شبکه‌های اجتماعی و کتاب‌های مختلفی که در این سال‌ها به وجود آمده‌اند، نقش به‌سزایی در گسترش آگاهی در این زمینه داشته‌اند و موفق شده‌اند تا حدی افکار جامعه را به سمت آموزش کودکان و افزایش آگاهی‌شان پیش ببرند.

یکی از راه‌هایی که آموزش جنسی کودکان را برای والدین آسان‌تر می‌کند، رجوع به کتاب‌هایی در این زمینه هست که می‌تواند راهی ساده و موثر و البته ایمن‌تر از سایر راه‌ها باشد. استفاده‌ی کتاب‌های مهم این حوزه از زبان کودکانه و بهره

‌بردن از تصاویر و داستان‌های جذاب، آموزش‌های پایه برای حفظ امنیت جنسی کودکان را فراهم می‌کند.

البته که اگر والدین، آگاهی و آموزش کافی در این زمینه ندیده باشند، نمی‌توانند فرزندِ آگاهی تربیت کنند و حتماً باید قبل از مواجه شدن با مشکل، آموزش را با فرزندان شروع کنند. والدین هرگز نباید این تصور راداشته باشند که اگر فرزند من در این مورد بدون کنجکاوی و پرسش است، نیاز به توضیح نیز وجود ندارد. عدم آموزش جنسی کودکان یکی از مسائلی است که کارشناسان زیادی در مورد آن نظریات مختلفی ارائه داده‌اند. آن‌ها تاکید دارند که کودک در فرآیند اجتماعی شدن، حساسیت جامعه نسبت به روابط جنسی را به‌خوبی درک می‌کند و به همین خاطر ممکن است تصور کند اگر اتفاق بدی را فاش سازد، تحت فشار قرار می‌گیرد. همچنین تهدید و تطمیع کودک از جانب متعرض نیز یکی از علل مهمی است که کودک، رازهای جنسی خود را حتی به والدینش ابراز نمی‌کند. به همین علت است که متخصصان اصرار دارند والدین با آموزش صحیح، مانع از قرار گرفتن کودک در فضاها و موقعیت‌های مشکوکی شوند که زمینه برای اقدامات متعرضان در آن فراهم باشد.

از نگاه روانشناسان و جامعه‌شناسان، شروع آموزش جنسی، سن خاصی ندارد و بسته به هوش اجتماعی کودک متفاوت است. هوش و روابط اجتماعی کودک از3 تا 6 سال شروع می‌شود و هر زمان که والدین تشخیص دادند هوش اجتماعی کودک به حد قابل درکی رسیده است، زمان خوبی برای شروع آموزش می‌باشد.

کودک باید اولین بار از والد خود موضوعات جنسی را بشنود و نه از فرد دیگری. همچنین توضیحی که برای کودکان می‌دهیم باید یک توضیح بیولوژیکی باشد، نه چیزی برای گمراهی آن‌ها.

آنچه کودک باید تا 5 سالگی در مورد مسائل جنسی بداند:

1- نام صحیح اعضای بدن از جمله اعضای تناسلی.

2- بداند نوزادان چگونه بوجود می آیند(بسته به هوش و توان ادراک کودک)

3- مفهوم فضای خصوصی هنگام تعویض لباس.

4- نسبت به مذکر بودن و مونث بودن خود مطلع باشد

باتوجه به مسائل فوق و برای این‌که در این مسیر سخت، اندکی بار والدین را کاهش بدهیم، کتاب‌هایی را معرفی می‌کنیم که کودک می‌تواند آن‌ها را درک و فهم نماید. کتاب‌هایی که در این‌جا معرفی می‌کنیم، به سه مقوله‌ی مهم: 1- دوست داشتن بدن خود2- لمس بدون اجازه ممنوع 3- آموزش مسائل جنسی می‌پردازد.

1- فاصله ات را با من حفظ کن:

لوییس که عاشق فضاست و همه چیز رو راجع به فضا و فاصله بین ستارگان میدونه، فکر میکنه میتونه اون اطلاعات رو در زندگی روزمره‌اش هم بکار ببره،اما نمیدونه فواصل اجتماعی چی هستند و چگونه باید رعایت کنه، تا اینکه یک روز معلمشون، لوییس رو به کلاس رعایت فاصله‌ها میفرسته...

2- لمس خوب ، لمس بد:

مادر جیمی سعی می‌کنه به جیمی تفاوت لمس خوب و بد رو آموزش بده.

لمس چه از طرف همجنس و چه از جانب غیر همجنس و حتی پدر و مادر، اگر بی‌دلیل و بدون رضایت جیمی باشه، لمس بد حساب میشه.

مادر جیمی سعی می‌کنه بهش یاد بده به احساساتش توجه کنه و یاد بگیره احساس خطر چی هست و اون رو با خانواده‌اش درمیون بذاره.

3- بدن من مال منه:

وقتی که گاهی با دوستان و اطرافیانمون صحبت می‌کنیم، می‌بینیم که در بین خاطراتشون، خاطره‌ای از تمسخر اندامشون (چاقی ، لاغری و...) توسط دیگران بخاطر داشته‌اند که باعث کم شدن اعتماد به نفس اونا شده. «‌بدن من مال منه» ، به کودک یاد میده که کودک، بدن خودش رو دوست داشته باشه، حقوق خودش رو بشناسه و بدونه دیگران حق ندارند اون رو مسخره کنند.

4- راز‌هایی که نباید مخفی کرد:

مادر آلفرد کوچولو در قصرِ شوالیه‌ای خدمتگذاره و آلفرد کوچولو هم با مادر خود به قصر میره و گاهی با شوالیه بازی می‌کنه.

اما شوالیه با قلقلک دادن آلفرد و دست زدن به اندام خصوصی‌اش، سعی کرده اونو اذیت کنه و تهدید کرده که اگر این راز رو فاش بکنه، مادرش، شغلش رو از دست خواهد داد. موقعیتی که ممکنه برای بعضی از بچه‌ها پیش بیاد و خیلی مهمه که با خوندن این کتاب بدونیم چه کار درستی رو باید در اینجور مواقع انجام بدیم.

5- تپلی؛ به بدنم دست نزن:

تپلی و کپلی خواهر و برادر هستند.

مادر خانواده تفاوت اندام‌های هرکدوم رو بهشون یاد میده و با هم تمرین می‌کنند که چگونه به دیگران نه بگویند و اگرکسی هم اون‌ها رو ناخواسته لمس کرد، بچه‌ها مقصر نیستند.

در نتیجه:

هرکسی برای خود حبابی شخصی دارد، اندازه این حباب‌ها در مواجهه با افراد مختلف فرق خواهد داشت، در مواجهه با افرادی که روابط صمیمی‌تری با آن‌ها داریم این حباب کوچک‌تر و در مواجهه با افرادی که نمی‌خواهیم با آن‌ها ارتباطی داشته باشیم کوچک‌تر خواهد بود.

متاسفانه بیشتر آزارهای جنسی از سوی نزدیکان صورت می‌گیرد. برای همین است که باید به فرزند خود آموزش بدهیم که در این مواقع چه کاری را باید انجام بدهد. حتما حرفش را باور کنیم و به او اطمینان خاطر بدهیم که کودک در این واقعه هیچ نقشی ندارد و اعتماد به نفسش را ترمیم کنیم. همچنین آموزش شماره اورژانس اجتماعی(123) و پلیس(110) به وی برای تماس گرفتن درمواقع بحران، لازم است.

به عنوان جمع‌بندی می‌توان گفت اگر والدین آگاهی و آموزش کافی در این زمینه ندیده باشند، نمی‌توانند فرزندِ آگاهی تربیت کنند. آموزش ندادن مسائل جنسی به کودکان، باعث می‌شود که کودک، اطلاعات غلط را از دوستان و اجتماع پیرامونش یاد بگیرد و علاوه بر ایجاد مشکلات در کودکی، تاثیرات بسزایی در بزرگسالی‌اش اتفاق بیفتد، کما اینکه افرادی که در دوران کودکی خود، مورد تعرض قرار گرفته‌اند، در بزرگسالی نیز قادر به زدودن این نقطه تاریک نمی‌شوند.

برای بازدید از سایر کتاب‌های آموزش جنسی به کودکان از این لینک بازدید فرمایید.