عادل فردوسی پور

عادل فردوسی پور

فعالیت‌های عادل فردوسی‌پور به دانشگاه، صدا و سیما و روزنامه‌نگاری، ختم نمی‌شود. او در اواخر دهه‌ی هشتاد وارد عرصه‌ی ترجمه‌ی کتاب نیز شد. در سال 1388، فردوسی‌پور طی قراردادی با نشرِ چشمه، ترجمه‌ی کتاب «فوتبال علیه دشمن» نوشته‌ی سایمون کوپر، را در دست گرفت و یک سال بعد، این کتاب در بیست و سومین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران، رونمایی شد. «هنر شفاف اندیشیدن» نوشته‌ی رولف دوبلی، کتابی بود که فردوسی‌پور با همکاری بهزاد توکلی و علی شهروزی، به فارسی ترجمه کرد. این کتاب که به زبان‌های متعددی ترجمه و در حوزه‌ی روانشناسی و خودشناسی قرار می‌گیرد؛ به شناسایی، تحلیل و معرفیِ خطاهای رایج هنگام اندیشیدن، پرداخته است. کتاب «هنر شفاف اندیشیدن» نیز همچون کتاب قبلی، با فروش و استقبال خوبی روبرو شد –چاپ 87ام آن در سال 1399 منتشر شده است- به طوری که مترجمانِ این اثر، تصمیم گرفتند تا کتابِ دیگرِ رولف دوبلی را ترجمه کنند. کتاب «هنر خوب زندگی کردن» در سال 1397 توسط نشر چشمه چاپ و منتشر شد..

گردآوری: عاطفه صابونی

عادل فردوسی‌پور، مجری تلویزیون، مترجم، گزارشگر، تهیه‌کننده، گوینده و استاد دانشگاه، دهم مهر 1353 در شهرآرا تهران و در خانواده ای با اصالتی رفنسجانی به دنیا آمد. پدرش تکنسین برق و مادرش دبیر بود. عادل اولین فرزند خانواده بود. اگرچه هیچکدام از اعضای خانواده به فوتبال علاقه نداشتند، اما علاقه‌ی عادل فردوسی‌پور آنقدر زیاد بود که چند بار به اصرار و پافشاری، پدر را به استادیوم و تماشای فوتبال کشاند. از طرفی دیگر، خواندن روزنامه‌های ورزشیِ آن دوره، همچون کیهان ورزشی و دنیای ورزش، یکی از تفریحاتِ همیشگی او بود. فردوسی‌پور دوره‌ راهنمایی را در مدرسه طالقانی گذراند و برای دبیرستان نیز به مدرسه البرز رفت. در دوران دبیرستان، به سبب استعداد و علاقه‌ی فراوانی که به زبان انگلیسی داشت، به یادگیری این زبان پرداخت.

عادل فردوسی‌پور در آزمون ورودی دانشگاه‌ها در سال 1370، در رشته‌ی مهندسی صنایعِ دانشگاه صنعتی شریف پذیرفته شد و تا مقطع کارشناسی ارشد این رشته را ادامه داد. او طی سال‌های تحصیل در دانشگاه با جدیّت، آموختنِ انگلیسی را پی گرفته بود، همچنان که دنیای فوتبال و اخبار آن را با علاقه‌ی روزافزون دنبال می‌کرد. سال 1372، سال سومِ لیسانس بود که وارد حوزه‌ی روزنامه‌‌نگاری شد، البته به عنوان مترجم و آن هم در یک روزنامه‌ی ورزشی. روزنامه‌ی ابرار ورزشی –اولین روزنامه ورزشی ایران- جایی بود که فردوسی‌پور روزنامه‌نگاری را شروع کرد. در آن زمان، اردشیر لارودی سردبیر بود و در مصاحبه از فردوسی‌پور خواست تا متنی را به عنوان نمونه ترجمه کند. عادل نیز صبح فردایش متنِ ترجمه‌شده را تحویل داد و چند روز بعد به عنوان مترجم در صفحه‌ی فوتبال خارجی مشغول به کار شد. فردوسی‌پور بعدها نیز برای روزنامه‌ی خارجی «ورلد ساکر» چندین یادداشت نوشت و با بالاتر رفتنِ اعتبارش در دنیای فوتبال، به عنوان یکی از کارشناسانِ این مجله شناخته شد.

در همین سال‌ها بود که برای گزارشگری در رادیو و تلویزیون، چندین بار آزمون و مصاحبه داد، اما هر دفعه به خاطر صدای جوان و ناپخته‌اش رد می‌شد. تا اینکه در سال 1373، طلسم شکسته شد و او به صدا و سیما راه یافت. صدای او اولین بار در گزارش بازی فوتسال جام رمضان 1374 پخش شد. بعد از آن نیز، در برنامه‌ی منتخب ورزشی، که نیمه شب پخش می‌شد، در جایگاه گوینده و گزارشگر حضور داشت. گزارشگریِ تنیس، مسابقات اتومبیل‌رانی، نوشتن و تنظیم اخبار و اطلاعات لازم برای گزارشگران قدیمی از دیگر فعالیت‌های او در صدا و سیما بود که کم‌کم سببِ ورودِ او به عرصه‌ی گزارشگری حرفه‌ای و مجری‌گری شد.

عادل فردوسی‌پور با گزارش بازی در جام جهانی 1998 به شهرت رسید. اطلاعاتِ به‌روز و تازه‌ی او درباره‌ی بازیکنان و مربیان فوتبال، تلفظ صحیح اسامی بازیکنان خارجی، شیوه‌ی گزارشگری و جملاتِ متفاوتش، او را از دیگر گزارشگران متفاوت کرده بود. در واقع، اشراف و تسلط او بر زبان انگلیسی و علاقه‌ی بی‌حدش به فوتبال، به یاری‌اش آمده بود تا در دنیایِ گزارشگری راکد فوتبال، تحولی ایجاد کند. جسارت، خلاقیت و محبوبیتِ فردوسی‌پور او را به سمت تولید برنامه‌ای متفاوت در تلویزیون برد. سال 1378 بود که عادل فردوسی‌پور برنامه‌ی «نود» را تاسیس کرد. او از روی یک برنامه‌ی ایتالیاییِ پرمخاطب، طرحی را ارائه داد که بعدها گسترده‌تر شد و سر و شکلِ مختصِ خودش را پیدا کرد. برنامه‌ی نود که شهرتی بی‌بدیل یافت، اوایل به نقد و بررسی بازی‌های لیگ و اتفاقات پیرامون فوتبال می‌پرداخت و بعدها بخش‌های دیگری به آن اضافه شد. اجرای فردوسی‌پور در برنامه‌ی نود بر شهرت و اعتبار او در دنیای فوتبال و مجری‌گری چنان افزود که چندین سال به عنوان مجری برتر تلویزیون انتخاب شد و از آن سو، تاثیری غیرقابل‌انکاری بر عملکرد فدراسیون فوتبال و تربیت بدنی و تیم‌های مطرح کشور داشت. اگرچه برنامه‌ «نود» که حدود بیست سال به روی آنتن رفت با فراز و فرودها و جنجال‌هایی همراه بود که آخرین جنجال آن نیز قطع همکاری با عادل از سوی رئیس شبکه سوم سیما بود.

عادل فردوسی‌پور در کنار فعالیت‌های تلویزیونی و برنامه‌سازی‌اش، پس از فارغ‌التحصیلی، به عنوان استاد زبان انگلیسی در دانشگاه شریف مشغول به تدریس می‌شود، که تا اکنون نیز در این سمت فعالیت دارد. با وجودِ تمام این مشغله‌ها، در سال‌های اخیر، فردوسی‌پور بنا به شرایط کاری و علاقه‌اش ادامه تحصیل داده و در مقطع دکترای رشته‌ی مدیریت رسانه‌ی دانشگاه تهران مشغول به تحصیل بوده است. او در زمستان 1397 از رساله‌ی دکترایش با عنوان «طراحی و تدوین مدل برای شهرت رسانه‌ای برنامه 90» دفاع کرد و فارغ‌التحصیل شد.

«فوتبال 120» اسم برنامه‌ی تلویزیونی زنده‌ای است که در اوایل دهه‌ی نود، عادل فردوسی‌پور به عنوان تهیه‌کننده و برنامه‌ساز، آن را پایه‌گذاری کرد. این برنامه که هر پنجشنبه شب از شبکه‌ی ورزش پخش می‌شود، به بررسی و تحلیل فوتبال اروپا و اتفاقات و حواشیِ پیرامون آن می‌پردازد.

فعالیت‌های عادل فردوسی‌پور به دانشگاه، صدا و سیما و روزنامه‌نگاری، ختم نمی‌شود. او در اواخر دهه‌ی هشتاد وارد عرصه‌ی ترجمه‌ی کتاب نیز شد. در سال 1388، فردوسی‌پور طی قراردادی با نشرِ چشمه، ترجمه‌ی کتاب «فوتبال علیه دشمن» نوشته‌ی سایمون کوپر، را در دست گرفت و یک سال بعد، این کتاب در بیست و سومین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران، رونمایی شد. «فوتبال علیه دشمن» که حول سیاست و فوتبال و تاثیراتِ متقابلِ آنها بر هم نوشته شده، در سال 1994 منتشر شد و همان سال برنده‌ی جایزه‌ی «کتاب ورزشی برتر سال موسسه ویلیام هیل» شد. انتشار این کتاب در ایران با استقبال و فروش زیادی مواجه شد؛ اگرچه اعتراض کوپر به انتشار بدونِ اجازه‌ی این اثر، دردسرهایی برای نشر چشمه و فردوسی‌پور ایجاد کرد.

«کتاب جامع فوتبال» دومین اثرِ ترجمه‌ای فردوسی‌پور است که در سال 1391 توسط نشر بهشت منتشر شد و یکی از کتاب‌های مرجع در حوزه‌ی فوتبال است. در سال 1394، سومین کتابِ ترجمه‌ای او وارد بازار نشر شد. «هنر شفاف اندیشیدن» نوشته‌ی رولف دوبلی، کتابی بود که فردوسی‌پور با همکاری بهزاد توکلی و علی شهروزی، به فارسی ترجمه کرد. این کتاب که به زبان‌های متعددی ترجمه و در حوزه‌ی روانشناسی و خودشناسی قرار می‌گیرد؛ به شناسایی، تحلیل و معرفیِ خطاهای رایج هنگام اندیشیدن، پرداخته است. کتاب «هنر شفاف اندیشیدن» نیز همچون کتاب قبلی، با فروش و استقبال خوبی روبرو شد –چاپ 87ام آن در سال 1399 منتشر شده است- به طوری که مترجمانِ این اثر، تصمیم گرفتند تا کتابِ دیگرِ رولف دوبلی را ترجمه کنند. کتاب «هنر خوب زندگی کردن» در سال 1397 توسط نشر چشمه چاپ و منتشر شد. دوبلی در این کتاب درباره‌ی خوب زندگی کردن و راهکارهایی برای آن، نوشته است. او در این کتاب با گذشتن از خطاهای انسان در تفکر، مجموعه ابزارهایی برای باکیفیت‌تر کردن زندگی، به خواننده پیشنهاد می‌دهد. این کتاب نیز طی دو سال به چاپ چهلم رسیده است، که نشانه‌ای از پرطرفدار بودنِ این کتاب، است.

آثار:

فوتبال علیه دشمن- سایمون کوپر- نشر چشمه

کتاب جامع فوتبال- دیوید گلدبلات- نشر بهشت

هنر شفاف اندیشیدن- رولف دوبلی- نشر چشمه

 هنر خوب زندگی کردن- رولف دوبلی- نشر چشمه